Валюталық бақылау: бизнес субъектілері нені білуі керек - FCHAIN

Валюталық бақылау: бизнес субъектілері нені білуі керек

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитеті сыртқы экономикалық қызметке қатысушыларға экспорттық және импорттық операцияларды жүзеге асыру кезінде валюталық заңнама талаптарын қатаң сақтау қажеттігін еске салды. Атап айтқанда, валюталық түсімді репатриациялау, сыртқы экономикалық шарттар бойынша міндеттемелерді орындау мерзімдерін сақтау және заң талаптарын бұзғаны үшін жауапкершілік мәселелеріне ерекше назар аударылды.

 

Валютаны репатриациялау талабы нені білдіреді?

Валюталық заңнаманың негізгі талаптарының бірі – қаражаттың репатриациясын қамтамасыз ету. Қазақстан Республикасының резиденттері:

1. экспорттан түскен валюталық түсімнің Қазақстан Республикасындағы уәкілетті банктердегі шоттарға түсуін қамтамасыз етуге;
2. егер тауар жеткізілмесе, жұмыс орындалмаса, қызмет көрсетілмесе немесе шетелдік серіктес шарт бойынша өз міндеттемелерін орындамаса, шетелдік жеткізушіге аударылған қаражаттың қайтарылуын қамтамасыз етуге міндетті.

Басқаша айтқанда, егер шетелдік серіктес сыртқы экономикалық шарт талаптарын орындамаса, Қазақстан Республикасының резиденті аударылған қаражатты өз банк шоттарына қайтару үшін қажетті шараларды қабылдауы тиіс.

 

Валюталық бақылаудың мақсаты қандай?

Валюталық бақылау – сыртқы экономикалық қызметті мемлекеттік реттеудің негізгі құралдарының бірі. Оның мақсаты – валюталық заңнама талаптарының сақталуын қамтамасыз ету, мемлекеттің экономикалық мүдделерін қорғау және валюталық түсімнің Қазақстан Республикасына қайтарылуын бақылау. Валюталық заңнаманы сақтау әкімшілік жауапкершілік тәуекелдерін азайтып, қаржылық шығындардың алдын алуға мүмкіндік береді.

 

МКК сыртқы экономикалық қызметке қатысушыларға не ұсынады?

Мемлекеттік кірістер комитеті сыртқы экономикалық қызметпен айналысатын компанияларға валюталық заңнама талаптарын сақтауға ерекше назар аударуды ұсынады. Атап айтқанда:

1. заңнамада көзделген жағдайларда экспорттық түсімнің уақытылы түсуін немесе импорттық операциялар бойынша қаражаттың қайтарылуын қамтамасыз ету;
2. сыртқы экономикалық шарттар бойынша міндеттемелердің орындалу мерзімдерін бақылау;
3. шарт талаптары өзгерген жағдайда қосымша келісімдерді уақытылы рәсімдеп, валюталық шарт бойынша есептік мәліметтерді жаңарту;
4. сыртқы экономикалық мәмілелер бойынша міндеттемелердің орындалуын растайтын құжаттарды сақтау;
5. сұрақтар туындаған жағдайда Мемлекеттік кірістер органдарына, Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне немесе қызмет көрсететін уәкілетті банкке жүгіну.

 

Валюталық заңнаманы бұзғаны үшін жауапкершілік

Валюталық заңнама талаптарын сақтамау әкімшілік жауапкершілікке әкеп соғады. Мемлекеттік кірістер комитетінің мәліметінше, 2026 жылдың бірінші жартыжылдығының қорытындысы бойынша:

1. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 244-бабы («Валюталық шарт бойынша есептік нөмірді алу және ол бойынша ақпарат ұсыну тәртібін бұзу») бойынша 1 116 әкімшілік хаттама жасалған;
2. ӘҚБтК-нің 251-бабы («Ұлттық және (немесе) шетел валютасын репатриациялау талабын орындамау») бойынша 141 сыртқы экономикалық қызметке қатысушы әкімшілік жауапкершілікке тартылған;
3. салынған айыппұлдардың жалпы сомасы 15,3 млрд теңгені құраған.

 

Ең ірі айыппұлдар қай өңірлерде тіркелді?

МКК мәліметіне сәйкес, ең жоғары көлемдегі әкімшілік айыппұлдар:

1. Алматы қаласында – 9,2 млрд теңгеден астам;
2. Павлодар облысында – 1,8 млрд теңгеден астам;
3. Жетісу облысында – 1,1 млрд теңгеден астам;
4. Астана қаласында – 1 млрд теңгеден астам мөлшерінде салынған.

Бұл көрсеткіштер валюталық заңнама талаптары кәсіпорынның көлеміне немесе қызмет саласына қарамастан сыртқы экономикалық қызметтің барлық қатысушыларына бірдей қолданылатынын көрсетеді.

 

Қорытынды

Мемлекеттік кірістер комитеті сыртқы экономикалық қызметке қатысушыларды валюталық заңнама талаптарын мұқият сақтауға, сыртқы экономикалық шарттар бойынша міндеттемелерді уақытылы орындауға, есеп айырысу мерзімдерін бақылауға және құқық бұзушылықтардың алдын алу үшін қажетті шараларды қабылдауға шақырады. Валюталық міндеттемелердің орындалуын уақтылы бақылау заңдық және қаржылық тәуекелдерді төмендетуге, сондай-ақ елеулі әкімшілік айыппұлдардың алдын алуға мүмкіндік береді.

 

FChain компаниясының бизнеске арналған кешенді қызметтері

FChain компаниясы Қазақстандағы бизнеске кешенді сүйемелдеу қызметтерін ұсынып, заңнама талаптарының сақталуын қамтамасыз етеді және заң, салық, кадрлық және корпоративтік мәселелер бойынша кәсіби қолдау көрсетеді. Біздің қызметтерімізге мыналар кіреді:

• бизнесті тіркеу және корпоративтік сүйемелдеу;
• бухгалтерлік және кадрлық аутсорсинг;
• компанияларды құқықтық сүйемелдеу;
• кадрлық іс жүргізу және HR-сүйемелдеу;
• көші-қон қызметтері және рұқсат құжаттарын рәсімдеу;
• еңбек, корпоративтік және салық заңнамасы мәселелері бойынша консультациялар.

FChain мамандары компанияңызға кешенді сүйемелдеу көрсетіп, құқықтық және қаржылық тәуекелдерді азайтуға, заңнама талаптарының сақталуын қамтамасыз етуге және бизнесіңіздің ерекшеліктеріне сәйкес тиімді шешімдерді ұсынуға дайын. Бізбен хабарласып, кәсіби кеңес пен сенімді сүйемелдеу қызметін алыңыз.

 

2026 жылы Қазақстанда ЖШС тіркеу: кәсіпкерлер нені білуі керек

  Дайындаған: Мөлдір Мұхтар

Бизнес дамыту жөніндегі маман

FChain Қазақстан

📩 almaty@f-chain.com
📱 WhatsApp: +7 771 214 1820