Салықтық деректерді берудің жаңа тәртібі — 2026 жылғы 13 қазаннан бастап - FCHAIN

Салықтық деректерді берудің жаңа тәртібі — 2026 жылғы 13 қазаннан бастап

2026 жылғы 13 қазаннан бастап Қазақстанда салық төлеушілер мен салық агенттері туралы мәліметтерді беру мәселелері бойынша Ұлттық статистика бюросы мен Қаржы министрлігінің өзара іс-қимылының жаңа қағидалары қолданысқа енгізіледі. Бұл салық құпиясын құрайтын деректерге, сондай-ақ құпия ақпаратқа қатысты. Қағидалар Қаржы министрі мен Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің Ұлттық статистика бюросы басшысының бірлескен бұйрығымен бекітілді. Құжат 2026 жылғы 2 қазанда жарияланды және Салық кодексінің 45-бабына сәйкес әзірленді. Жаңа қағидалар мемлекеттік кірістер органдарының Ұлттық статистика бюросына қандай мәліметтерді беретіні, деректер алмасудың қандай тәртіппен жүзеге асырылатыны және ақпараттың қандай мерзімдерде берілетіні айқындалады. Тізбеге салық есептілігінің деректері, электрондық шот-фактуралар (ЭШФ), тауарларға ілеспе жүкқұжаттар (ТІЖ), бақылау-касса машиналарының (БКМ) чектері, бухгалтерлік теңгерім және жекелеген салық нысандары туралы деректерді қоса алғанда, мәліметтердің 45 түрі енгізілген. Бұл ретте жаңа қағидалар салық төлеушілердің өздері үшін қосымша мәліметтер ұсыну міндетін көздемейді: Бюро ақпаратты бұрыннан ұсынылып жүрген есептіліктен және Мемлекеттік кірістер комитетінің (МКК) ақпараттық жүйелерінен алады.

 

МКК Ұлттық статистика бюросына қандай мәліметтерді береді

Ақпарат тізбесі дара кәсіпкерлер мен заңды тұлғалардың қызметіне қатысты салықтық, бухгалтерлік және өзге де деректердің едәуір көлемін қамтиды.

Атап айтқанда, Ұлттық статистика бюросы мынадай мәліметтерді алады:

1. жалдамалы жұмыскерлердің саны, жұмыс берушілер бойынша жеке табыс салығы (ЖТС) және міндетті зейнетақы жарналарының (МЗЖ) сомалары туралы мәліметтер;
2. дара кәсіпкерлер мен заңды тұлғалардың төлеген салықтары, әлеуметтік аударымдары және зейнетақы жарналары туралы деректер;
3. дара кәсіпкерлердің кірістері мен шығыстары туралы мәліметтер;
4. заңды тұлғалардың жиынтық жылдық кірісі мен шығыстары, сондай-ақ бухгалтерлік теңгерім деректері;
5. электрондық шот-фактуралардан (ЭШФ), тауарларға ілеспе жүкқұжаттардан (ТІЖ) және бақылау-касса машиналарының (БКМ) чектерінен алынатын ақпарат;
6. 00, 910.00 және 920.00 нысандары бойынша салық декларацияларының, оларға қосымшалардың, сондай-ақ 641.00 нысаны бойынша есептің деректері;
7. сыртқы сауда, Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭО) шеңберіндегі экспорт пен импорт туралы мәліметтер, оның ішінде00 нысаны бойынша ақпарат және транзиттік декларациялардың деректері;
8. табиғи ресурстарды пайдаланғаны және қоршаған ортаға теріс әсер еткені үшін төлемдер туралы ақпарат;
9. өзін-өзі жұмыспен қамтығандар, арнаулы салық режимдерін қолданатын салық төлеушілер, сенімсіз және әрекетсіз салық төлеушілер, банкрот деп танылған тұлғалар, сондай-ақ салық есептілігін ұсынуды тоқтата тұру туралы мәліметтер;
10. интернет-алаңдардың иелері, электрондық сауда кезінде тауарларды жеткізетін тұлғалар, интернет-платформаларды пайдаланушылар және цифрлық майнингпен айналысатын тұлғалар туралы деректер.

Осылайша, ақпарат алмасу салықтық есепке алу, есептілік және мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелері шеңберінде бұрыннан қалыптастырылатын әртүрлі мәліметтерді қамтиды.

 

Салықтық мәліметтерді беру қалай ұйымдастырылады

Ақпарат алмасудың негізгі тетігі МКК-ның Smart Data Finance цифрлық жүйесін Ұлттық статистика бюросының «е-Статистика» ықпалдастырылған цифрлық жүйесімен біріктіру болады. Ақпарат алмасу «цифрлық үкімет» шлюзі арқылы жүзеге асырылуға тиіс. Деректерді беру үшін XML пішімі қолданылады, ал мәліметтер электрондық цифрлық қолтаңбамен куәландырылады. Осылайша, қағидалар салық төлеушілердің тиісті мәліметтерді бөлек ұсынуын қажет етпей, екі мемлекеттік жүйе арасында электрондық өзара іс-қимыл жасауды көздейді.

 

Жүйелер біріктірілгенге дейін деректер қалай беріледі

Цифрлық жүйелер біріктірілгенге дейін МКК мәліметтерді Ұлттық статистика бюросына FTP арналары арқылы береді. Деректерді беру кезеңділігі ақпараттың нақты түріне байланысты болады. Мысалы, ТІЖ бойынша мәліметтер апта сайын берілуге тиіс. Арнаулы салық режимдерін қолданатын салық төлеушілер туралы мәліметтер ай сайын, есепті айдан кейінгі айдың 5-күніне дейін беріледі. ЭШФ мәліметтері, әлеуметтік аударымдар мен зейнетақы жарналарының сомалары, жұмыскерлердің ЖТС және МЗЖ деректері, бухгалтерлік теңгерім көрсеткіштері және 328.00 нысаны бойынша мәліметтер ай сайын, есепті айдан кейінгі айдың 20-күніне дейін берілуге тиіс. Төленген салықтар туралы ақпарат тоқсан сайын, есепті тоқсаннан кейінгі екінші айдың 30-күнінен кешіктірілмей ұсынылады. Сыртқы сауда және дара кәсіпкерлердің шығыстары туралы мәліметтер де тоқсан сайын, есепті тоқсаннан кейінгі айдың 20-күніне дейін беріледі. Ақпараттың жекелеген түрлері жыл сайын беріледі. Жиынтық жылдық кіріс туралы мәліметтер 25 сәуірге дейін ұсынылуға тиіс. Қоршаған ортаға теріс әсер ету және ЭШФ деректері бойынша ЕАЭО-ға экспорт туралы ақпарат 1 маусымға дейін, ал 870.00 және 870.01 нысандарының деректері есепті жылдан кейінгі жылдың 25 маусымына дейін беріледі.

 

Салық құпиясын құрайтын мәліметтерге кім қол жеткізе алады

Берілетін мәліметтерге Ұлттық статистика бюросының барлық қызметкерлері бірдей қол жеткізе алмайды. Мұндай ақпаратты Бюро басшысы бекітетін арнайы тізбеге енгізілген лауазымды тұлғалар ғана ала алады. Алынған мәліметтерді Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік статистика туралы» Заңында белгіленген міндеттер мен қызметтерді орындау үшін пайдалануға рұқсат етіледі. МКК мен Бюроның лауазымды тұлғалары ақпаратты тек тікелей мақсаты бойынша және мәліметтерді ұсынған тарапқа зиян келтірмей пайдалануға міндетті. Мұндай ақпаратты үшінші тұлғаларға беруге тыйым салынады. Заңсыз жария еткені үшін әкімшілік, қылмыстық, тәртіптік және өзге де жауапкершілік көзделген. Бұл ретте берілетін мәліметтердің дұрыстығын МКК қамтамасыз етуге тиіс.

 

Салық төлеушілерге қосымша мәліметтер ұсыну қажет пе

Жаңа қағидалар МКК мен Ұлттық статистика бюросы арасындағы ақпараттық өзара іс-қимыл тәртібін тікелей реттейді. Олар салық төлеушілер мен салық агенттеріне тізбеде көрсетілген мәліметтерді Бюроға бөлек ұсыну жөнінде қосымша міндет жүктемейді. Қажетті ақпарат салық төлеушілер бұрыннан ұсынып жүрген салық есептілігінен, сондай-ақ МКК-ның ақпараттық жүйелерінен алынады. Бұл бизнес үшін маңызды тәжірибелік нақтылау болып табылады: мемлекеттік органдар арасында ақпарат алмасудың жаңа тәртібінің енгізілуі өздігінен салық төлеушілер үшін қосымша есептілік нысанының немесе деректерді берудің жеке арнасының пайда болуын білдірмейді.

 

Бұрынғы қандай қағидалар күшін жояды

Жаңа қағидалар күшіне енгеннен кейін Ұлттық статистика бюросы басшысының 2022 жылғы 7 қазандағы № 129 және Қаржы министрінің міндетін атқарушының 2022 жылғы 7 қазандағы № 1045 бірлескен бұйрығының күші жойылады. Сондай-ақ осы құжатқа өзгерістер мен толықтырулар енгізілген 2024 жылғы бірлескен бұйрықтың күші жойылады. Осылайша, 2026 жылғы 13 қазаннан бастап МКК мен Ұлттық статистика бюросының тиісті салықтық және құпия мәліметтерді беру жөніндегі өзара іс-қимылы жаңа тәртіп негізінде жүзеге асырылады.

 

Деректер алмасудың жаңа тәртібі бизнес үшін нені білдіреді

Жаңа қағидалар МКК Ұлттық статистика бюросына беретін мәліметтердің тізбесін едәуір кеңейтіп, жүйелейді. Оған салық есептілігі мен бухгалтерлік теңгерім көрсеткіштерінен бастап ЭШФ, ТІЖ, БКМ чектері, жұмыскерлер, салықтар, әлеуметтік төлемдер, сыртқы сауда және салық төлеушілердің жекелеген санаттары туралы ақпаратқа дейінгі деректер кіреді. Бұл ретте өзгерістер ең алдымен мемлекеттік органдар арасындағы өзара іс-қимылға қатысты. Компаниялар мен дара кәсіпкерлерге аталған мәліметтерді Ұлттық статистика бюросына бөлек жіберу қажет болмайды — ақпарат бұрын ұсынылған есептіліктен және МКК-ның ақпараттық жүйелерінен алынады. Бизнес үшін бұл бухгалтерлік және салықтық есепке алу, салық есептілігі, ЭШФ, ТІЖ және басқа да дереккөздер шеңберінде қалыптастырылатын бірдей мәліметтердің белгіленген ведомствоаралық ақпарат алмасу барысында пайдаланылатынын білдіреді. Сондықтан компаниялар үшін есепті дұрыс жүргізу, шаруашылық операцияларын, салық көрсеткіштерін және жұмыскерлер туралы деректерді тиісті есептілік пен құжаттарда дәйекті түрде көрсету маңызды болып қала береді. Жаңа тәртіп берілетін ақпараттың көлемі тұрғысынан ерекше мәнге ие. Тізбе салық сомалары мен салық декларацияларының көрсеткіштерін ғана емес, кірістер мен шығыстар, бухгалтерлік теңгерім, жұмыскерлер саны, ЖТС, МЗЖ, әлеуметтік аударымдар, сыртқы сауда, электрондық шот-фактуралар және салық төлеушілер қызметінің өзге де көрсеткіштері туралы мәліметтерді қамтиды.

 

Есеп және есептілік: FChain компаниясының бизнеске арналған қызметтері

Жаңа тәртіп салық төлеушілер үшін Ұлттық статистика бюросына бөлек есептілік ұсыну міндетін енгізбейді. Дегенмен ол мемлекеттік органдар арасындағы ақпараттық өзара іс-қимылда бухгалтерлік, салықтық және кадрлық мәліметтердің қаншалықты кең көлемде пайдаланылатынын көрсетеді. Сондықтан бизнес үшін есепті дұрыс жүргізу, белгіленген есептілікті дайындау және компанияның күнделікті қызметі барысында қалыптасатын деректерді тиісті түрде көрсету маңызды болып қала береді.

Осы тұрғыда бизнес үшін FChain компаниясының мына қызметтері өзекті:

• Бухгалтерлік және салықтық есеп — компанияның бухгалтерлік және салықтық есебін жүргізу, есептілікті дайындау және ағымдағы есепке алу үдерістерін сүйемелдеу.
• Бухгалтерлік есепті қалпына келтіру — есепте олқылықтар немесе қателер болған кезде не бухгалтерлік есепті тиісті күйге келтіру қажет болған жағдайда есептік деректер мен құжаттарды қалпына келтіру.
• Қазақстандағы жалақы — жұмыскерлерге еңбекақыны және соған байланысты міндетті төлемдерді есептеу, сондай-ақ тиісті есептік көрсеткіштерді жүргізу.
• Құқықтық кызметтер — Қазақстан Республикасының заңнамасы және оны кәсіпкерлік қызметте қолдану мәселелері бойынша бизнеске кеңестік және құқықтық қолдау көрсету.
• Кәсіпкерлерге құқықтық қолдау — компанияның күнделікті қызметін кешенді құқықтық сүйемелдеу және жұмыс барысында туындайтын құқықтық мәселелер бойынша қолдау көрсету.
• Құқықтық аудит — құқықтық мәселелер мен түзетуді қажет етуі мүмкін тұстарды анықтау мақсатында компанияның құжаттары мен қызметін талдау.
• Кадрлық қызметтер — кадрлық құжаттаманы жүргізу және жұмыскерлерді есепке алуға байланысты кадрлық үдерістерді сүйемелдеу.
• Кадрлық аудит — сәйкессіздіктер мен түзетуді қажет ететін мәселелерді анықтау үшін кадрлық құжаттар мен үдерістерді тексеру.

МКК мен Ұлттық статистика бюросы арасында ақпарат алмасудың жаңа тәртібін енгізу бизнеске қосымша мәліметтер ұсыну міндетін жүктемейді, алайда салық төлеушінің қызметі туралы әртүрлі дереккөздерден алынатын ақпараттың өзара байланысын айқын көрсетеді. Бухгалтерлік және салықтық есептілік, жұмыскерлер мен міндетті төлемдер туралы мәліметтер, ЭШФ, ТІЖ, БКМ деректері және өзге де көрсеткіштер қағидаларда көзделген жағдайларда ведомствоаралық ақпарат алмасудың бір бөлігіне айналады. Мұндай жағдайда компаниялар үшін есепке алу және кадрлық үдерістердің дәйектілігін қамтамасыз ету, сондай-ақ заңнамада көзделген есептілікті дұрыс қалыптастыру ерекше маңызды. FChain компаниясының кешенді бухгалтерлік, кадрлық және құқықтық сүйемелдеуі тиісті бизнес-үдерістерді жүйелі түрде ұйымдастыруға және компания құжаттарымен Қазақстан заңнамасының қолданыстағы талаптарын ескере отырып жұмыс істеуге мүмкіндік береді.

 

FChain Қазақстандағы 28-ші Германия экономикасы күніне қатысты

Дайындаған: Анель Космаганбетова

Директордың ассистенті

FChain Қазақстан

 📩almaty@f-chain.com
WhatsApp: +7 771 214 1820