2026 жылғы шілдеде бухгалтерлік есепке қандай ауқымды өзгерістер енгізілді - FCHAIN

2026 жылғы шілдеде бухгалтерлік есепке қандай ауқымды өзгерістер енгізілді

2026 жылғы шілдеде Қазақстанда бухгалтерлік есепке, қаржылық есептілікке және шоттар жоспарына қатысты ауқымды өзгерістер күшіне енді. Өзгерістерді Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі мен Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі енгізді. Олар есеп жүргізу үдерістерін цифрландыруға, цифрлық қаржы активтерін дамытуға, исламдық қаржыландыруды жетілдіруге және бухгалтерлік есептің мемлекеттік стандарттарын жаңартуға бағытталған. Өзгерістер банктерге, қаржы ұйымдарына, мемлекеттік мекемелерге, бухгалтерлерге, аудиторларға және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес бухгалтерлік есеп жүргізетін басқа да ұйымдарға қатысты.

 

Банктік операцияларды есепке алудың жаңа қағидалары

Ең маңызды өзгерістердің бірі – екінші деңгейдегі банктерге арналған бухгалтерлік есеп жүргізу жөніндегі нұсқаулықтың кеңейтілуі. Енді исламдық банктік операцияларды есепке алу тәртібі жеке реттеледі. Әмбебап банктік лицензиясы бар банктер үшін төмендегілер бойынша бөлек есеп жүргізу міндеттелді:

1. активтер мен міндеттемелер;
2. кірістер мен шығыстар;
3. исламдық қаржыландыру операциялары.

Бұл тәсіл есептің ашықтығын қамтамасыз етеді және Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттарының (IFRS) талаптарына сәйкес келеді. Сонымен қатар сауда делдалдары арқылы жүзеге асырылатын коммерциялық қаржыландыру операцияларының бухгалтерлік есебі алғаш рет егжей-тегжейлі реттелді. Тауарды қабылдаудан бастап міндеттемелерді толық өтеуге дейінгі барлық кезеңдер үшін жеке бухгалтерлік жазбалар белгіленді.

 

Шоттар жоспарына цифрлық қаржы активтері енгізілді

Маңызды жаңалықтардың бірі – цифрлық қаржы активтерінің бухгалтерлік есебін дамыту. Үлгілік шоттар жоспарына төмендегілерді есепке алуға арналған жаңа шоттар енгізілді:

1. ақшамен қамтамасыз етілген цифрлық қаржы активтері;
2. қаржы құралдарымен, мүліктік құқықтармен, тауарлармен және өзге активтермен қамтамасыз етілген цифрлық қаржы активтері.

Сонымен қатар төмендегілерді есепке алу қағидалары кеңейтілді:

1. цифрлық теңге;
2. электрондық ақша;
3. цифрлық қаржы құралдарын шығару;
4. цифрлық активтерді қайта бағалау;
5. цифрлық қаржы құралдары бойынша кірістер мен шығыстар.

Бұл өзгерістер Қазақстанның қаржы нарығын цифрландыру жөніндегі мемлекеттік стратегиясының бір бөлігі болып табылады.

 

Қаржы секторының шоттар жоспары жаңартылды

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі қаржы нарығына қатысушыларға арналған Үлгілік шоттар жоспарын да кеңейтті. Атап айтқанда:

1. цифрлық қаржы активтеріне арналған жаңа шоттар енгізілді;
2. Ұлттық Банктің Ұлттық инвестициялық корпорациясының басқаруындағы инвестициялық активтерге арналған жаңа шоттар қосылды;
3. инвестициялық басқару бойынша кірістер мен шығыстарды есепке алу шоттары жаңартылды.

 

Мемлекеттік сектор цифрлық есеп жүргізу жүйесіне көшуде

Қаржы министрлігінің бірнеше бұйрығы мемлекеттік мекемелердегі бухгалтерлік есепті цифрландыруға бағытталған. Негізгі өзгерістер:

1. бухгалтерлік есеп жүргізу қағидалары жаңартылды;
2. цифрлық есептік ақпараттық жүйе ұғымы енгізілді;
3. талдамалық есеп жүргізу талаптары нақтыланды;
4. құжат айналымына қойылатын талаптар өзгертілді;
5. салықтық және салықтық емес түсімдерді есепке алу тәртібі жаңартылды;
6. дебиторлық және кредиторлық берешекті есепке алу талаптары қайта қаралды.

Сонымен қатар бюджеттік бағдарламалар әкімшілері болжамды шоғырландырылған қаржылық есептілікті енді тек мемлекеттік цифрлық ақпараттық жүйелер арқылы ұсынатын болады.

 

Бухгалтерлік құжаттама нысандары жаңартылды

Қаржы министрлігі мемлекеттік мекемелер пайдаланатын бухгалтерлік құжаттардың едәуір бөлігін жаңартты. Жаңа редакцияда төмендегілер қамтылды:

1. негізгі құралдарды есепке алу нысандары;
2. инвестициялық жылжымайтын мүлікке қатысты құжаттар;
3. биологиялық активтерді есепке алу нысандары;
4. материалдық емес активтерге қатысты құжаттар;
5. мүлікті қабылдау-тапсыру актілері;
6. мүлікті есептен шығару құжаттары;
7. мүлікті есепке алу карточкалары.

Сонымен қатар дебиторлық және кредиторлық берешек пен ақша қаражатының қозғалысын есепке алуға арналған мемориалдық ордерлер жаңартылды. Өзгерістердің мақсаты – бухгалтерлік құжаттарды қолданыстағы бюджеттік заңнамаға және заманауи цифрлық құжат айналымының талаптарына сәйкестендіру.

 

Кәсіби бухгалтерлердің біліктілігін арттыру тәртібі өзгерді

Өзгерістер кәсіби бухгалтерлер қауымдастығына да қатысты. Енді міндетті біліктілікті арттыру бағдарламаларына қосымша мына бағыттар енгізіледі:

• бухгалтерлік есепті цифрландыру;
• заманауи ақпараттық жүйелер;
• заңнамадағы өзгерістер;
• мемлекеттік цифрлық қызметтер.

Сонымен қатар кәсіби бухгалтерлер ұйымдары мен сертификаттау ұйымдарын аккредиттеу қағидалары жаңартылды.

 

Бұл өзгерістер бизнес үшін нені білдіреді?

Қабылданған өзгерістер Қазақстандағы бухгалтерлік есептің толыққанды цифрлық үлгіге көшіп жатқанын көрсетеді. Ұйымдарға:

1. есеп саясатын жаңарту;
2. қолданылатын шоттар жоспарының жаңа талаптарға сәйкестігін тексеру;
3. ішкі бухгалтерлік құжаттарды жаңарту;
4. бағдарламалық қамтамасыз етуді бейімдеу;
5. цифрлық қаржы активтері бойынша есепті дұрыс жүргізуді қамтамасыз ету;
6. бухгалтерлердің жаңа заңнамалық талаптар бойынша біліктілігін уақытылы арттыру қажет.

Бұл талаптарды орындамау бухгалтерлік есепте және қаржылық есептілікте қателіктерге, сондай-ақ мемлекеттік бақылау барысында тәуекелдердің туындауына әкелуі мүмкін.

 

FChain компаниясының бухгалтерлік қызметтері

Бухгалтерлік заңнама тұрақты түрде жаңартылып отырады, сондықтан барлық өзгерістерді дер кезінде бақылау барған сайын күрделене түсуде. FChain командасы кәсіпкерлерге Қазақстан Республикасының заңнамасына толық сәйкес жұмыс істеуге көмектеседі. Біз келесі қызметтерді ұсынамыз:

• ЖШС мен ЖК үшін толық бухгалтерлік қызмет көрсету;
• бухгалтерлік және салықтық есеп жүргізу;
• бухгалтерлік есепті қалпына келтіру;
• салықтық және қаржылық есептілікті дайындау және тапсыру;
• еңбекақыны есептеу және кадрлық сүйемелдеу;
• жалпыға бірдей декларациялау мәселелері бойынша сүйемелдеу;
• салық заңнамасы мен бухгалтерлік есептегі өзгерістер бойынша кеңес беру.

FChain – кез келген көлемдегі бизнес үшін сенімді серіктес. Біз бухгалтерлік есепті кәсіби мамандарға сеніп тапсыру арқылы компанияларға өз бизнесін дамытуға толық назар аударуға мүмкіндік береміз.

 

 Валюталық бақылау: бизнес субъектілері нені білуі керек

Дайындаған: Мөлдір Мұхтар

Бизнес дамыту жөніндегі маман

FChain Қазақстан

📩 almaty@f-chain.com
📱 WhatsApp: +7 771 214 1820