Қазақстандағы электрондық орындалған жұмыстар актілері: 2027 жылғы жаңа тәртіп - FCHAIN

Қазақстандағы электрондық орындалған жұмыстар актілері: 2027 жылғы жаңа тәртіп

Қазақстанда салық төлеушілерге электрондық орындалған жұмыстар актілерін (ЭОЖА) ресімдеу кезінде жұмыстардың нақты орындалған немесе қызметтердің көрсетілген күнін өз бетінше көрсетуге мүмкіндік беретін пилоттық жобаны енгізу жоспарланып отыр. Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі электрондық шот-фактуралардың ақпараттық жүйесінде (ЭШФ АЖ) айналым жасалған күнді айқындау тәртібін өзгертуді көздейтін тиісті бұйрық жобасын әзірледі. Бастаманың негізгі мақсаты — контрагенттер электрондық актілерге әртүрлі салық кезеңдерінде қол қойған кезде туындайтын қиындықтарды жою және электрондық құжат айналымы үшін қолайлы жағдайлар жасау. Жоба 2026 жылғы 9 қарашаға дейін қоғамдық талқылауда болады. Пилоттық жобаны 2027 жылғы 1 қаңтардан 31 желтоқсанға дейін өткізу жоспарланған. Алайда жарияланған бұйрық жобасында оны іске асыру мерзімдері әзірге түпкілікті белгіленбеген.

 

Айналым күнін айқындау тәртібін өзгерту не үшін ұсынылып отыр?

Қазақстан Республикасы Салық кодексінің 460-бабы 3-тармағына сәйкес жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер бойынша айналым жасалған күн деп олардың орындалған күні танылады. Бұл күн орындалған жұмыстар актісінде көрсетілген қол қою күні бойынша айқындалады. ЭШФ ақпараттық жүйесінде электрондық актіні ресімдеу кезінде құжатқа екінші тарап қол қойғаннан кейін ғана қол қою рәсімі аяқталады. Іс жүзінде бұл тиісті салық кезеңін айқындау кезінде қиындықтар туғызуы мүмкін. Мысалы, егер орындаушы электрондық актіні 31 наурызда ресімдеп, ал тапсырыс беруші оған 1 сәуірде қол қойса, қол қою рәсімі келесі тоқсанда аяқталады. Алайда жұмыстар наурыз айында нақты орындалған болуы мүмкін. Мұндай жағдай айналымды тиісті салық кезеңінде көрсету мен электрондық шот-фактураны ресімдеуді қиындатады. Кейбір жағдайларда салық төлеушілер Р-1 нысанындағы қағаз актілерді пайдалануды жөн көреді, өйткені олар тараптардың құжатқа қашан қол қойғанына қарамастан, жұмыстардың нақты орындалған күнін көрсетуге мүмкіндік береді. Ұсынылып отырған өзгерістер электрондық құжаттардағы осы шектеуді жоюға бағытталған.

 

Жаңа қағидалар бойынша айналым күні қалай айқындалады?

Пилоттық жоба аясында қатысушыларға электрондық актіде жұмыстардың нақты орындалған немесе қызметтердің көрсетілген күнін өз бетінше көрсету мүмкіндігін беру жоспарланып отыр. Дәл осы күн электрондық актіге екінші тараптың қол қойған күніне ғана автоматты түрде байланыстырылмай, айналым жасалған күнді айқындау үшін пайдаланылатын болады. Алайда жаңа тетік күнді еркін таңдауға мүмкіндік бермейді. Көрсетілген мәліметтер жұмыстардың нақты орындалу мән-жайларына сәйкес келуге, тиісті құжаттармен расталуға және салық заңнамасының талаптарына сай болуға тиіс. Пилоттық жобаға қатысушылар үшін айналым күнін айқындаудың арнайы тәртібін қолдану көзделіп отыр. Бұл жағдайда Салық кодексінің 460-бабы 3-тармағының тиісті ережесі қолданылмайды. Жобаға қосылмаған салық төлеушілер айналым күнін заңнаманың жалпы нормаларына сәйкес айқындауды жалғастырады. Ұсынылып отырған тетік шарттық міндеттемелердің нақты орындалу мерзімдерін ескеруге және салықтық есепке алудың контрагенттер арасындағы құжаттарды келісу ұзақтығына тәуелділігін азайтуға мүмкіндік береді.

 

Пилоттық жобаға кімдер қатыса алады?

Пилоттық жобаға қатысу ерікті негізде жүзеге асырылады деп жоспарланып отыр. Оған электрондық шот-фактуралардың ақпараттық жүйесінде тіркелген салық төлеушілер қатыса алады. Қатысу үшін жүйеде тиісті келісім туралы хабарламаға электрондық цифрлық қолтаңба (ЭЦҚ) арқылы қол қою қажет болады. Жобаны 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енетін Қазақстан Республикасы Салық кодексінің 92-бабы негізінде іске асыру жоспарланған. Бұл бап салықтық әкімшілендірудің және салықтық міндеттемелерді орындаудың ерекше тәртібін көздейтін пилоттық жобаларды жүргізуге мүмкіндік береді. Ерікті қатысушылар үшін пилоттық жоба аясында қолданылатын ақпараттық жүйедегі техникалық және әдіснамалық қателерге, сондай-ақ жоба бойынша операцияларды ресімдеу кезінде жіберілген қателерге байланысты құқық бұзушылықтар бойынша белгілі бір кепілдіктер қарастырылған. Салық кодексінің 92-бабында белгіленген жағдайларда әкімшілік жазалар қолданылмайды және банк шоттары бойынша шығыс операциялары тоқтатыла тұрмайды. Сонымен қатар пилоттық жобаға қатысу салық төлеушілерді салықтық міндеттемелерді орындаудан босатпайды. Компаниялар электрондық актілердегі мәліметтердің дұрыстығын қамтамасыз етуге және қолданыстағы заңнама талаптарын сақтауға міндетті болады.

 

Қазақстанда электрондық орындалған жұмыстар актілерін пайдалану артып келеді

Мемлекеттік кірістер комитетінің (МКК) мәліметтері бойынша электрондық орындалған жұмыстар актілері шаруашылық операцияларды құжатпен ресімдеудің кеңінен қолданылатын құралына айналып келеді. Қызметтер бойынша электрондық шот-фактуралар жазып беретін салық төлеушілердің арасында электрондық актілерді пайдаланатындардың үлесі 2024 жылғы 33,4%-дан 2025 жылы 37,1%-ға дейін өсті. 2026 жылдың алғашқы тоғыз айында бұл көрсеткіш 48,4%-ға жетті. Осы кезеңде 427 мың салық төлеуші қызметтер бойынша 67,7 миллионнан астам электрондық шот-фактура жазып берді. Сонымен қатар 206,5 мың салық төлеуші шамамен 17,2 миллион электрондық орындалған жұмыстар актісін ресімдеді. Электрондық актілер саны қызметтер бойынша жазып берілген электрондық шот-фактуралардың жалпы санының 25,4%-ын құрады. Ал 2024 жылы бұл көрсеткіш 14,8% деңгейінде болған. Мұндай серпін бастапқы құжаттардың электрондық нысанын пайдаланудың біртіндеп кеңейіп келе жатқанын көрсетеді. Ұсынылып отырған өзгерістер айналым жасалған күнді айқындаудың икемді тәртібін енгізу арқылы компаниялардың электрондық құжат айналымына көшуін қосымша ынталандыруы мүмкін.

 

Пилоттық жоба аяқталғаннан кейін қандай өзгерістер болуы мүмкін?

Пилоттық кезеңде МКК электрондық актілерді ресімдеу және келісу ерекшеліктерін талдауды жоспарлап отыр. Атап айтқанда, құжаттарды қол қоюға жіберу мерзімдері, әр тараптың қол қойған күндері, күндердің өзгеру себептері, сондай-ақ қол қоюдан бас тарту, актілерді түзету және күшін жою жағдайлары ескерілетін болады. Электрондық орындалған жұмыстар актілерінің шарттармен және электрондық шот-фактуралармен өзара байланысына ерекше назар аудару көзделген. Алынған нәтижелер жаңа тетіктің тиімділігін бағалауға және заңнаманы одан әрі жетілдіру жөніндегі ұсыныстарды әзірлеуге негіз болады. Бұдан бөлек, ЭШФ ақпараттық жүйесіне электрондық актілерді ресімдеу мерзімдерінің жақындағаны туралы салық төлеушілерге ескерту жіберетін функцияны енгізу мүмкіндігі қарастырылуда. Болашақта шарттардың орындалуы, бастапқы есепке алу құжаттары және ақша қаражатының қозғалысы арасындағы байланысты қамтамасыз ету мақсатында электрондық актілердің деректерін цифрлық теңгемен жүргізілген төлемдермен салыстыру мүмкіндігі де қарастырылуы ықтимал. Жаңа тәртіпті одан әрі қолдануға қатысты түпкілікті шешімдер пилоттық жобаның нәтижелері негізінде қабылданатын болады.

 

Бизнес нені ескеруі қажет?

Ұсынылып отырған өзгерістер қызметтерді тұрақты түрде көрсететін немесе жұмыстарды орындайтын және тиісті операцияларды ЭШФ ақпараттық жүйесі арқылы ресімдейтін компаниялар үшін ерекше өзекті. Міндеттемелердің нақты орындалған күнін көрсету мүмкіндігі бастапқы есепке алу құжаттарын тиісті салық кезеңдерімен дәлірек сәйкестендіруге жағдай жасайды. Сонымен бірге ұйымдар шарттардағы, орындалған жұмыстар актілеріндегі, электрондық шот-фактуралардағы және бухгалтерлік есеп тіркелімдеріндегі мәліметтердің өзара сәйкестігіне ерекше назар аударуы қажет. Айналым күнін өз бетінше айқындау жұмыстардың нақты орындалғанын немесе қызметтердің көрсетілгенін растайтын құжаттардың болуын талап етеді. Пилоттық жобаның түпкілікті қағидалары бекітілгенге дейін компаниялар қолданыстағы салық заңнамасының талаптарын басшылыққа алып, бастаманың одан әрі қаралу барысын қадағалауы тиіс.

 

FChain Kazakhstan компаниясының бухгалтерлік және салықтық есепті кәсіби сүйемелдеу қызметтері

Электрондық орындалған жұмыстар актілерін ресімдеу тәртібіндегі өзгерістер бизнестен бастапқы есепке алу құжаттарына, салық кезеңдерін дұрыс айқындауға және операцияларды есепте дәл көрсетуге ерекше назар аударуды талап етеді. FChain Kazakhstan компаниясы кәсіпорындар қызметінің Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкестігін қамтамасыз етуге бағытталған кәсіби бухгалтерлік және құқықтық қызметтер ұсынады. Бизнесті кешенді сүйемелдеу аясында FChain компаниясы келесі қызметтерді көрсетеді:

• Бухгалтерлік және салықтық есеп — бухгалтерлік есепті жүргізу, орындалған жұмыстар мен көрсетілген қызметтер бойынша операцияларды есепке алу, бастапқы құжаттарды бақылау және қаржылық есептілікті дайындау.
• Бухгалтерлік есепті қалпына келтіру — өткен есепті кезеңдердегі қателерді анықтау және түзету, есепке алу деректерін қалпына келтіру, бастапқы құжаттардың есепте көрсетілген операцияларға сәйкестігін тексеру.
• Құқықтық қызметтер — Қазақстан заңнамасын қолдану мәселелері, соның ішінде құжаттарды ресімдеу мен шарттық міндеттемелерді орындаудың құқықтық аспектілері бойынша кеңес беру.
• Кәсіпкерлерге құқықтық қолдау — компаниялардың ағымдағы қызметін құқықтық сүйемелдеу, шарттық қатынастарды талдау және контрагенттермен өзара іс-қимыл барысында туындайтын құқықтық мәселелерді шешу.
• Құқықтық аудит — құқықтық тәуекелдерді, оның ішінде орындалған жұмыстарды ресімдеу және растауға байланысты тәуекелдерді анықтау мақсатында шарттар мен компанияның ішкі құжаттарын тексеру.
• Шарттарды жасау — жұмыстарды қабылдау тәртібін, актілерге қол қою мерзімдерін және көрсетілген қызметтерді құжатпен растау талаптарын ескере отырып, шарттарды дайындау және құқықтық талдау.

Электрондық орындалған жұмыстар актілері бойынша жоспарланған пилоттық жоба электрондық құжат айналымын жетілдіруге және жұмыстардың нақты орындалған күні мен құжаттарға қол қойылған күн арасындағы сәйкессіздіктерді жоюға бағытталған. Бизнес үшін бұл салық кезеңдерін айқындаудың дәлдігін арттыруға және электрондық актілерді келісуге байланысты қиындықтарды азайтуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар жаңа тетіктің тиімділігі бастапқы есепке алу құжаттарының дұрыстығына және белгіленген талаптардың сақталуына байланысты болады. Есепке алу үдерістерін уақтылы дайындау және шарттық құжаттаманы тиісті деңгейде бақылау компанияларға жоспарланған өзгерістерге бейімделуге және шаруашылық операцияларды ресімдеу кезіндегі тәуекелдерді барынша азайтуға мүмкіндік береді.

 

Салық төлеушілердің көлденең мониторингі: 2026 жылғы 27 қазаннан бастап енгізілетін өзгерістер

Дайындаған: Анель Космаганбетова

Директордың ассистенті

FChain Қазақстан

📩almaty@f-chain.com
WhatsApp: +7 771 214 1820