Құрылыс кодексі 2026: бизнес үшін негізгі өзгерістер - FCHAIN

Құрылыс кодексі 2026: бизнес үшін негізгі өзгерістер

2026 жылғы 1 шілдеден бастап Қазақстан Республикасының жаңа Құрылыс кодексі күшіне енеді. Құжатқа Мемлекет басшысы 2026 жылғы 9 қаңтарда қол қойды. Құрылыс компаниялары үшін ең маңызды өзгерістердің бірі – құрылыс-монтаж жұмыстарының (ҚМЖ) шығындарын есепке алу және есептен шығару тәртібінің өзгеруі.

Бұл өзгерістер мердігер ұйымдардың бухгалтерлеріне, сметашыларына, экономистеріне және басшыларына әсер етеді, өйткені материалдар мен шығындарды есептен шығару кезінде мемлекеттік сметалық нормативтерді пайдалану тәжірибесі ресми түрде тоқтатылады.

 

Не өзгерді?

Жаңа Құрылыс кодексінің 44-бабының 5-тармағына сәйкес, жобаның сметалық құнын анықтау кезінде қолданылған сметалық нормативтік құжаттар құрылыс мердігерлігі шарттарын орындау барысында қолданылмайды.

Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі аталған норманы қолдану тәртібі бойынша қосымша түсіндірме берді.

Енді жобаның сметалық құны тек тапсырыс берушінің сметасы ретінде пайдаланылады және:

• ✓ инвестицияларды жоспарлау;
• ✓ құрылыстың болжамды құнын анықтау;
• ✓ қаржыландыру лимиттерін белгілеу;
• ✓ жобаның экономикалық тиімділігін талдау мақсаттарына қызмет етеді.

Сонымен қатар мердігерлер сметалық құнды бухгалтерлік есеп жүргізу және нақты шығындарды есептен шығару негізі ретінде пайдалана алмайды.

 

Материалдар мен шығындарды қалай есептен шығару керек?

Кодекс күшіне енгеннен кейін құрылыс компаниялары ішкі есеп жүргізу тәртібін қайта қарауы қажет.

Мердігерлер келесі талаптарды қолдануға міндетті:

1. Материалдарды жұмсаудың ішкі нормалары

Құрылыс-монтаж жұмыстарының әрбір түрі бойынша ұйым:

1. құрылыс материалдарына;
2. бұйымдар мен конструкцияларға;
3. жабдықтарға;
4. қосымша ресурстарға арналған ішкі тұтыну нормаларын әзірлеп, бекітуі тиіс.

Бұл нормалар құжатпен рәсімделіп, компанияның ішкі регламенттерімен бекітілуі қажет.

2. Нақты сатып алу бағалары

Материалдардың құны бухгалтерлік есепте нақты сатып алу бағасымен көрсетілуі тиіс:

1. жеткізушілердің құжаттары бойынша;
2. сатып алу шарттары бойынша;
3. нақты өзіндік құны негізінде.

Есеп жүргізу кезінде сметалық бағаларды қолдануға жол берілмейді.

 

Бұл мердігерлер үшін нені білдіреді?

Жаңа талаптар құрылыс компанияларындағы ішкі есеп жүйесіне қойылатын талаптарды күшейтеді.

Компанияларға:

1. есеп саясатын жаңарту;
2. материалдарды жұмсаудың ішкі нормаларын әзірлеу;
3. өндірістік есепті жетілдіру;
4. нақты шығындарды құжатпен растау;
5. жоспарлы және нақты шығындар арасындағы айырмашылықтарды бақылауды күшейту қажет.

Уақытылы бейімделмеген компаниялар салықтық тексерулер мен аудит барысында тәуекелдерге тап болуы мүмкін.

 

2026 жылғы 1 шілдеден кейін сметалық нормативтердің рөлі

Мемлекеттік сметалық нормативтер өз маңызын сақтайды, алайда олардың мақсаты өзгереді.

Олар енді:

1. жобаның инвестициялық құнын есептеу құралы;
2. экономикалық тиімділікті талдау бағдары;
3. басқарушылық шешімдер қабылдау негізі ретінде пайдаланылады.

Бухгалтерлік есеп пен материалдарды есептен шығару үшін қолданылмайды.

 

Қазірден не істеу керек?

Құрылыс ұйымдарына Кодекс күшіне енгенге дейін:

✓ шығындарды есепке алу жүйесіне аудит жүргізу;

✓ есеп саясатын қайта қарау;

✓ материалдарды жұмсаудың ішкі нормаларын әзірлеу;

✓ ҚМЖ нақты өзіндік құнын бақылау жүйесін енгізу;

✓ бухгалтерия мен өндірістік бөлімдерді жаңа талаптарға дайындау ұсынылады.

 

FChain компаниясының құрылыс ұйымдарына арналған бухгалтерлік және салықтық қызметтері

Құрылыс саласындағы заңнамалық өзгерістер компаниялардан ішкі процестерді қайта қарауды ғана емес, сонымен қатар кәсіби бухгалтерлік және салықтық сүйемелдеуді талап етеді. FChain мамандары құрылыс компанияларына келесі қызметтерді ұсынады:

• бухгалтерлік есеп жүргізу;
• құрылыс жобаларын салықтық сүйемелдеу;
• ішкі нормативтер мен регламенттерді дайындау;
• кадрлық есеп жүргізу қызметтері;
• Қазақстан Республикасының жаңа Құрылыс кодексін қолдану мәселелері бойынша консультациялар;
• құрылыс компанияларына ай сайынғы заңгерлік сүйемелдеу.

Біз құрылыс компанияларына шығындарды есепке алудың ашық жүйесін қалыптастыруға, салықтық тәуекелдерді азайтуға және Қазақстан Республикасының заңнамасына толық сәйкестікті қамтамасыз етуге көмектесеміз.

FChain — құрылыс бизнесін бухгалтерлік, салықтық, кадрлық және заңгерлік сүйемелдеу мәселелеріндегі сенімді серіктесіңіз.

 

ЕАЭО елдерінен тауар импорттау кезіндегі камералдық бақылау

Дайындаған: Мөлдір Мұхтар

Бизнес дамыту жөніндегі маман

FChain Қазақстан

 📩 almaty@f–chain.com
📱 WhatsApp: +7 771 214 1820