Қазақстанның құқықтық жаңалықтары – қараша 2026 жыл - FCHAIN

Қазақстанның құқықтық жаңалықтары – қараша 2026 жыл

2026 жылғы қарашада Қазақстанда кәсіпкерлік қызметке, қаржылық операцияларға, құрылысқа, аудитке, дербес деректерді қорғауға және басқа да салаларға қатысты заңнамалық өзгерістер күшіне енеді. Жаңа талаптар төлем құжаттарын ресімдеуге, кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдауға, салықтық аудит жүргізуге, өнім берушілердің қызметін бақылауға және жекелеген салалық талаптарды сақтауға қатысты. Компаниялар ішкі жұмыс үдерістерін ұйымдастыру, құжаттаманы дайындау және мемлекеттік органдар алдындағы міндеттемелерін орындау кезінде осы өзгерістерді ескеруі қажет. Қазақстандағы кәсіпкерлік қызмет үшін маңызды 2026 жылғы қараша айындағы негізгі заңнамалық жаңалықтарды қарастырайық.

 

Электрондық төлемдер мен ақша аударымдарына қойылатын жаңа талаптар

2026 жылғы 8 қарашадан бастап Қазақстанда электрондық ақшаны пайдалану және төлемдердің жүргізілгенін растайтын құжаттарды ресімдеу қағидалары өзгереді. Электрондық ақшамен төлем жасалғаннан кейін оның иесіне электрондық немесе қағаз түрінде сауда чегі берілуі тиіс. Құжатта төлем сомасы, күні мен уақыты, чектің реттік нөмірі, операцияға қатысушылар туралы мәліметтер және төлемді сәйкестендіру деректері көрсетілуі қажет. Атап айтқанда, сауда чегінде дара кәсіпкердің немесе заңды тұлғаның жеке немесе бизнес сәйкестендіру нөмірі, операция коды, жөнелтуші мен алушының электрондық әмияндары туралы мәліметтер, оператордың байланыс деректері, төлем мақсаты және қаражат алушы туралы ақпарат қамтылуы тиіс. Электрондық ақшаны өтеу кезінде банк пен банктік шот туралы мәліметтер де көрсетіледі. Шетелдік ұйымдарды қоса алғанда, төлем делдалдары қатысатын операцияларға қосымша талаптар көзделген. Егер электрондық ақша үшінші тұлғалардың қызметтеріне ақы төлеу мақсатында делдалға аударылса, төлем ұйымы төлем құжатында операцияға қатысушылардың толық тізбегін көрсетуді қамтамасыз етуге міндетті. Сонымен қатар төлем ұйымдары беретін құжаттардың міндетті деректемелерінің тізбесі кеңейтіледі. Оларда құжаттың жасалған уақыты, операцияның ішкі сәйкестендіргіші және төлемнің бірегей 12 таңбалы сәйкестендіру нөмірі көрсетілуі қажет. Бұл өзгерістер электрондық есеп айырысудың ашықтығын арттыруға және төлем операцияларының қозғалысын қадағалау мүмкіндігін қамтамасыз етуге бағытталған.

 

Құрылыс нысандарын апатты жағдайда деп тану қағидаларындағы өзгерістер

Қазақстанда құрылыс нысандарын апатты жағдайда деп тану және оларды бұзуға немесе қайта жаңартуға жатқызу тәртібі нақтыланды. Ведомствоаралық комиссия уәкілетті мемлекеттік орган мен жергілікті атқарушы орган өкілдерінің қатысуымен құрылады. Қажет болған жағдайда оның жұмысына азаматтық қорғау, санитариялық-эпидемиологиялық бақылау органдарының және өз құзыреті шегінде басқа да мемлекеттік құрылымдардың өкілдері тартылуы мүмкін. Сонымен қатар меншік иелерін қабылданған шешім туралы хабардар ету тәртібі нақтыланды. Нысанды апатты жағдайда деп тану туралы әкімшілік акт меншік иесіне мынадай тәсілдердің бірімен жеткізілуі мүмкін:

1. Қол қойдыру арқылы жеке табыстау.
2. Тапсырылғаны туралы хабарламасы бар пошта жөнелтілімі арқылы жіберу.
3. Ресми мемлекеттік ақпараттық жүйелер арқылы электрондық құжат түрінде жолдау.
4. Уәкілетті органның немесе жергілікті атқарушы органның ресми интернет-ресурсында орналастыру.

Жаңа ережелерді жылжымайтын мүлік иелері, құрылыс компаниялары және жылжымайтын мүлік нысандарын басқарумен айналысатын ұйымдар ескеруі қажет.

 

Кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау қағидаларының жаңартылуы

2026 жылғы 7 қарашадан бастап Қазақстанда кәсіпкерлік субъектілеріне мемлекеттік қолдау көрсету қағидалары жаңартылады. Өзгерістер субсидиялауды, кепілдіктер беруді, гранттар бөлуді және инженерлік инфрақұрылымды қаржыландыруды қамтиды.

1. Кәсіпкерлікті субсидиялау. Субсидия беру қағидалары жаңа редакцияда бекітілді. Банктік кредиттер мен ислам банктерінің үстемеақыларын субсидиялау көзделген. Өтінімдердің негізгі талаптарға сәйкестігі екі деңгейлі цифрлық тексеру жүйесі арқылы бағаланады.
2. Кепілдіктер беру. Мемлекеттік қолдау бағдарламаларына қатысушыларға қатысты шектеулер нақтыланды. Егер төленген талаптардың белгіленген көрсеткіші 7%-дан асса, тиісті кредиторға кепілдіктер беру тоқтатыла тұрады. Кепілдік бойынша төлем жасалғаннан кейін мерзімі өткен берешекке сыйақы есептеу тоқтатылады.
3. Әлеуметтік кәсіпкерлікке арналған гранттар. Мемлекеттік грант алушылар грант сомасының кемінде 20%-ы мөлшерінде бірлескен қаржыландыруды қамтамасыз етуге міндетті. Гранттың ақшалай бөлігі қаражат алынған күннен бастап 60 күнтізбелік күн ішінде пайдаланылуы тиіс. Байқауға тек бір кәсіпкерлік жобамен қатысуға рұқсат етіледі.

Өтінімдерді тексеру цифрлық жүйеге көшіріледі. Орындалған жұмыстар мен бюджет қаражатының игерілуі туралы есеп қабылданғаннан кейін екі жұмыс күні ішінде тиісті жүйеге жүктелуі қажет. Мемлекеттік бағдарламаларға қатысуды жоспарлаған кәсіпкерлер қаржыландырудың жаңартылған шарттарын, құжаттарға қойылатын талаптарды және міндеттемелерді орындау мерзімдерін ескеруі тиіс. Мемлекеттік қолдау бағдарламаларына қатысу үшін құжаттарды дайындау кезінде кәсіпкерлерге компанияның тіркелген қызмет түрінің Экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуішіне (ЭҚЖЖ) сәйкестігін тексеру де ұсынылады.

 

Әлеуметтік қызметтер порталындағы өнім берушілерді бақылауды күшейту

Қазақстанда әлеуметтік қызметтер порталында тіркелген тауарлар мен қызметтерді жеткізушілердің қызметіне бақылау жүргізу тәртібі нақтыланды. Жергілікті атқарушы органдар кемінде тоқсанына бір рет бақылау жүргізуге міндетті. Тексеру барысында ұсынылатын тауарлар мен қызметтердің мәлімделген сипаттамаларының заңнама талаптарына сәйкестігі, мүгедектігі бар адамдарға қызметтердің нақты көрсетілуі және өнім берушілердің өз міндеттемелерін орындауы бағаланады. Мүгедектігі бар адамдарға арналған арнайы көлік қызметтерінің белгіленген талаптарға сәйкестігіне ерекше назар аударылады. Бақылау жүргізу үшін порталдағы мәліметтер, қызмет алушылардың өтініштері мен шағымдары, сауалнама нәтижелері, сондай-ақ тауарлар мен қызметтерден бас тарту жағдайлары туралы ақпарат пайдаланылады. Бақылау нәтижелері әлеуметтік қызметтер порталының мәселелері жөніндегі комиссияға ұсынылады. Комиссия анықталған сәйкессіздіктерді жою бойынша іс-шаралар жоспарын әзірлейді. Өнім берушілер жарияланған ақпараттың дұрыстығын және қызмет алушылар алдындағы міндеттемелердің тиісінше орындалуын қамтамасыз етуі қажет.

 

Медициналық-әлеуметтік сараптама жүргізу қағидаларындағы өзгерістер

Қазақстанда медициналық-әлеуметтік сараптама (МӘС) жүргізу тәртібінің жекелеген ережелері жаңартылды. Өзгерістер дербес деректерді өңдеу талаптарына, сараптамаға жолдау мерзімдеріне және сараптамалық қорытындыларға шағымдану рәсімдеріне қатысты. МӘС жүргізудің негізі — дербес деректерді және медицина қызметкерінің құпиясын құрайтын мәліметтерді жинауға және өңдеуге берілген келісім. Жалпы тәртіп бойынша медициналық ұйымдар азаматтарды еңбекке уақытша жарамсыздық басталған күннен бастап немесе балалар мен жұмыс істемейтін адамдарға диагноз қойылған күннен бастап төрт айдан ерте емес мерзімде сараптамаға жолдайды. Денсаулығында қайтымсыз бұзылыстары бар адамдарды қоса алғанда, пациенттердің жекелеген санаттары үшін ерекшеліктер көзделген. Мүгедектікке себеп болған ауруға байланысты денсаулық жағдайы нашарлаған кезде қайта сараптамаға жолдау тиісті күннен бастап екі айдан ерте емес мерзімде жүзеге асырылуы мүмкін. Ағза қызметтерінің елеусіз бұзылыстарымен сипатталатын кәсіптік аурулар кезінде белгіленген талаптар сақталған жағдайда еңбекке уақытша жарамсыздық ұзақтығына қарамастан сараптамаға жолдауға рұқсат етіледі. Сонымен қатар сараптаманың дыбыс-бейне жазбаларының көшірмелерін беру, шағымдарды қарау кезінде бейінді медицина мамандарын тарту және сараптамалық қорытындыларға шағымдану тәртібі нақтыланды. Бұл өзгерістер мүгедектікті белгілеуге және кәсіптік еңбекке қабілеттіліктен айырылу дәрежесін бағалауға байланысты құжаттарды ресімдеу кезінде медициналық ұйымдар, жұмыс берушілер мен жұмыскерлер үшін маңызды.

 

Салықтық аудиторлық қорытындыларды ресімдеуге қойылатын жаңа талаптар

2026 жылғы 3 қарашадан бастап Қазақстанда салықтық аудит жүргізу және аудиторлық қорытындыларды ресімдеу қағидалары жаңартылады. Қаржы министрлігі аудиторлық қорытындыны куәландыруға қосымша талаптар енгізді. Енді құжат орындаушы аудитордың жеке мөрімен және аудиторлық ұйымның мөрімен куәландырылуы тиіс. Бұл ретте қорытындыға аудитордың қол қоюы және оны ұйым басшысының қолымен бекіту туралы бұрынғы талаптар сақталады. Сондай-ақ аудиторлық қорытындының жаңа нысаны бекітілді. Құжат бөлімдерінің құрылымы өзгертіліп, аудит жүргізілген ұйым мен тексеру нәтижелері туралы мәліметтердің орналасуы нақтыланды. Құжаттан салық төлеушінің куәлігі, электрондық салық төлеуші ретінде тіркелуі және төлем қабылдау құрылғыларының тіркеу деректері туралы ақпаратты қоса алғанда, ескірген жекелеген жолдар алынып тасталды. Салықтық аудит нәтижелерін көрсетуге арналған бөлімдер де жаңартылды. Атап айтқанда, салық салынатын кірісті есептеу, кейінгі кезеңдерге ауыстырылған залалдар және салықтық түзетулер туралы мәліметтер қамтылды. Аудиторлық ұйымдар қорытындыларды дайындау кезінде жаңа талаптарды ескеруі, ал компаниялар салықтық аудитке тапсырыс беру және оның нәтижелерін пайдалану барысында осы өзгерістерге назар аударуы қажет.

 

Кәсіби аудиторлық ұйымдарды аккредиттеу тәртібіндегі өзгерістер

Қазақстанда кәсіби аудиторлық ұйымдарды аккредиттеу қағидалары нақтыланды. Құжаттарда қателер немесе толық емес мәліметтер анықталған жағдайда өтінім цифрлық күту тізімі арқылы қаралады. Өтініш берушіге кемшіліктерді түзету үшін екі жұмыс күніне дейін уақыт беріледі. Бұл кезең мемлекеттік қызмет көрсетудің жалпы мерзіміне енгізілмейді. Анықталған кемшіліктер жойылмаса, өтінім қабылданбайды. Егер өтінім жұмыс күні аяқталғанға дейін екі сағаттан аз уақыт қалғанда берілсе, оны қарау мерзімі келесі жұмыс күнінен бастап есептеледі. Кәсіби аудиторлық ұйымдардың басқару және жұмыс органдарының құрамына қойылатын талаптар да нақтыланды. Бұл органдар тиісті ұйымның мүшелері болып табылатын аудиторлардан құрылуы тиіс. Кемінде үш аудитордың соңғы бес жыл ішінде аудит саласында үш жылдан кем емес жұмыс тәжірибесі болуы қажет. Ұйымның әртүрлі органдарына бір мезгілде мүше болуға тыйым салынады. Аккредиттеуден өту үшін аудиторлардың кәсіби тәжірибесін растайтын құжаттардың сканерленген көшірмелері және ұйым жарғысының көшірмесі де ұсынылуы тиіс. Мемлекеттік қызмет көрсетудің жалпы мерзімі өзгеріссіз қалады — үш жұмыс күні.

 

Виртуалды қойма жүйесіндегі тауарлар тізбесінің жаңартылуы

Қазақстанда виртуалды қойма жүйесінде есепке алынуға жататын тауарлардың тізбесі жаңартылды. Нормативтік құжатта тиісті тізбеге енгізілген тауарларға ілеспе жүкқұжаттарды ресімдеу міндеті тікелей бекітілді. Сонымен қатар тауарлар тізбесі көрсетілген қосымша толықтай жаңа редакцияда ұсынылды. Жаңартылған тізбе тоғыз санатты қамтиды:

1. Биоотын.
2. Этил спирті және алкоголь өнімдері.
3. Мұнай өнімдерінің жекелеген түрлері.
4. Газохол, бензанол, нефрас, жеңіл көмірсутектер қоспалары және экологиялық отын.
5. Сұйытылған мұнай газы.
6. Есірткі құралдары, психотроптық заттар, олардың ұқсас түрлері және бастапқы заттары.
7. Еуразиялық экономикалық одақтың тиісті келісімі шеңберінде қадағалануға жататын тауарлар.
8. Импорттау кезінде ең төменгі баға деңгейі қолданылатын тауарлар.
9. Ауыл шаруашылығы өнімдерінің жекелеген түрлері.

Аталған тауарларды өндірумен, импорттаумен, сатумен және тасымалдаумен айналысатын компаниялар ілеспе құжаттарды ресімдеу және тауарлық есеп жүргізу кезінде жаңартылған тізбені ескеруі қажет.

 

Дербес деректерді қорғауға қойылатын талаптардың жаңартылуы

Қазақстанда дербес деректер және оларды қорғау туралы заңнаманың сақталуын тексеруге арналған тексеру парағы жаңартылды. Өзгерістер дербес деректердің меншік иелері мен операторларына, сондай-ақ оларды өңдеуге қатысатын үшінші тұлғаларға қолданылады. Тексеру парағының Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 138-бабына сәйкес қолданылатыны нақтыланды. Нормативтік құжатта қолданылатын терминдер де жаңартылды. Ақпараттандыру объектілері мен электрондық ресурстарға қатысты ұғымдар тиісті цифрлық объектілер және цифрлық ресурстар ұғымдарымен ауыстырылды. Дербес деректерді сақтау талаптары да нақтыланды. Мұндай деректер Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан деректер базасында және (немесе) цифрлық объектіде сақталуы тиіс. Жұмыскерлердің, клиенттердің және іскерлік серіктестердің дербес деректерін жинайтын, өңдейтін және сақтайтын компаниялар ішкі жұмыс үдерістерін ұйымдастыру және цифрлық жүйелерді пайдалану кезінде жаңартылған талаптарды ескеруі қажет.

 

FChain Kazakhstan компаниясының бизнеске арналған кәсіби құқықтық қызметтері

Заңнамадағы өзгерістер компаниялардан ішкі құжаттарды, шарттық қатынастарды және міндетті талаптарды сақтау рәсімдерін уақтылы қайта қарауды талап етеді. Компания қызметін салалық ерекшеліктер мен Қазақстанның қолданыстағы заңнамасын ескере отырып, құқықтық тұрғыдан бағалау ерекше маңызға ие. FChain Kazakhstan компаниясы жергілікті және халықаралық компанияларға мынадай кәсіби құқықтық қызметтерді ұсынады:

• Құқықтық қызметтер — Қазақстан Республикасы заңнамасын қолдану және кәсіпкерлік қызмет барысында туындайтын құқықтық міндеттемелер бойынша кеңес беру.
• Компанияны тіркеу — Қазақстанда заңды тұлғаларды құру және мемлекеттік тіркеу үдерісін кешенді сүйемелдеу, оның ішінде қажетті құжаттарды дайындау және заңнама талаптарының сақталуын қамтамасыз ету.
• Кәсіпкерлерге құқықтық қолдау — компаниялардың күнделікті қызметін, ішкі басқару рәсімдерін және іскерлік серіктестермен қатынастарын кешенді құқықтық сүйемелдеу.
• Құқықтық аудит — заңнамалық бұзушылықтарды, талаптарға сәйкессіздіктерді және ықтимал құқықтық тәуекелдерді анықтау мақсатында компанияның құқықтық құжаттамасы мен ішкі рәсімдерін тексеру.
• Шарттарды әзірлеу — қолданыстағы заңнаманы, компания қызметінің ерекшеліктерін және ынтымақтастық талаптарын ескере отырып, шарттарды дайындау және құқықтық сараптамадан өткізу.
• Кәсіпорындарды тарату — Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген талаптарды сақтай отырып, компания қызметін тоқтату рәсімін құқықтық сүйемелдеу.
• Медиация — тәуелсіз делдалдың қатысуымен келіссөздер жүргізу арқылы коммерциялық және өзге де құқықтық дауларды сотқа жүгінбей реттеу.

2026 жылғы қарашадағы заңнамалық өзгерістер электрондық төлемдер мен кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдаудан бастап салықтық аудитке, құрылыс саласын реттеуге және дербес деректерді қорғауға дейінгі көптеген бағыттарды қамтиды. Компаниялар жаңа талаптардың өз қызметіне ықпалын уақтылы бағалап, қажет болған жағдайда ішкі құжаттары мен жұмыс үдерістеріне өзгерістер енгізуі маңызды. FChain Kazakhstan компаниясы бизнестің құқықтық тұрақтылығын қамтамасыз етуге, заңнамалық талаптарды сақтауға және құқықтық тәуекелдерді азайтуға бағытталған кәсіби заңгерлік қызметтерді ұсынады. Нормативтік өзгерістерді жүйелі түрде бақылау және оларды қолдануға уақтылы дайындалу компанияларға қызметінің тұрақтылығын сақтауға және Қазақстан Республикасының заңнамасы шеңберіндегі міндеттемелерін тиімдірек орындауға мүмкіндік береді.

 

2026 жылға арналған 300.00-нысан: ҚҚС бойынша салық есептілігінде не өзгерді?

Дайындаған: Анель Космаганбетова

Директордың ассистенті

FChain Қазақстан

 📩almaty@f-chain.com
WhatsApp: +7 771 214 1820