2027 жылға арналған статистикалық есептілік: жаңа 1-ЖИ нысаны және тапсыру мерзімдері - FCHAIN

2027 жылға арналған статистикалық есептілік: жаңа 1-ЖИ нысаны және тапсыру мерзімдері

2027 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстанда 2025–2027 жылдарға арналған жалпымемлекеттік және ведомстволық статистикалық байқаулар бойынша бастапқы статистикалық деректерді ұсынудың жаңартылған кестесі күшіне енеді. Өзгерістер Ұлттық статистика бюросы басшысының бұйрығымен бекітіліп, 2024 жылғы 12 желтоқсандағы № 209 бұйрыққа енгізілді. Жаңартылған кестеде респонденттердің санаттары, статистикалық есептілік нысандарының тізбесі және оларды 2027 жыл үшін тапсыру мерзімдері айқындалған. Негізгі өзгерістердің бірі — кәсіпорындарда жасанды интеллектіні пайдалану туралы жыл сайынғы 1-ЖИ нысаны бойынша есептің енгізілуі. Сонымен қатар білім беру, денсаулық сақтау және әлеуметтік қызмет көрсету салаларындағы ұйымдардың есептілігіне қойылатын талаптар өзгеріп, жекелеген статистикалық нысандарды тапсыру мерзімдері нақтыланады. Компаниялар жаңа талаптармен алдын ала танысып, өздеріне қатысты есептілік нысандарын анықтап, есептік деректерді дайындауды ұйымдастыруы қажет.

 

Жаңа 1-ЖИ нысаны: жасанды интеллектіні пайдалану туралы кімдер есеп береді?

2027 жылдан бастап статистикалық есептілік кестесіне алғаш рет 1-ЖИ «Кәсіпорындарда жасанды интеллектіні пайдалану туралы есеп» нысаны енгізіледі. Есеп жыл сайын ұсынылады және жұмыскерлер саны мен негізгі экономикалық қызмет түріне қатысты белгіленген талаптарға сәйкес келетін заңды тұлғаларды қамтиды. 1-ЖИ нысанын тапсыру міндеті жұмыскерлер саны 100 адамнан асатын заңды тұлғаларға қолданылады. Бұл ретте ұйымның негізгі қызмет түрі Экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуішіндегі (ЭҚЖЖ) мына кодтардың біріне сәйкес келуі тиіс: 01–03, 05–09, 10–33, 35, 36–39, 49–52, 84.11, 84.12, 84.13, 84.21 және 84.30. Аталған кодтар ауыл шаруашылығын, өнеркәсіпті, көлікті, қоймалау қызметін және мемлекеттік басқарудың жекелеген бағыттарын қоса алғанда, экономикалық қызметтің әртүрлі салаларын қамтиды. Статистикалық байқау жаппай әдіспен жүргізіледі, яғни белгіленген өлшемшарттарға сәйкес келетін барлық ұйымдарды қамтиды. 2027 жылға арналған 1-ЖИ нысаны бойынша алғашқы есепті 2028 жылғы 25 ақпанға дейін қоса алғанда тапсыру қажет. Осылайша, жаңа нысан 2027 жылдан бастап есептілік кестесіне енгізілгенімен, ол бойынша алғашқы есеп келесі күнтізбелік жылы ұсынылады.

Филиалдар, өкілдіктер және басқа да оқшауланған құрылымдық бөлімшелер үшін жеке тәртіп көзделген. Егер заңды тұлға оларға тиісті өкілеттіктерді берген болса, олар 1-ЖИ нысанын өздерінің орналасқан жері бойынша тапсырады. Жаңа нысанды тапсыру міндетін анықтау кезінде компанияның негізгі экономикалық қызмет түрін дұрыс жіктеу ерекше маңызды.

Ұйымдар тиісті кодтар мен олардың атауларын FChain сайтындағы Қазақстан Республикасының экономикалық қызмет түрлерінің жіктеуішінен (ЭҚЖЖ) тексере алады. Бұл компанияның қызметін жаңа статистикалық байқау үшін белгіленген кодтар тізбесімен салыстыруға мүмкіндік береді.

 

Білім беру, денсаулық сақтау және әлеуметтік қызмет көрсету ұйымдары үшін 1-қызметтер нысанындағы өзгерістер

2027 жылдан бастап тоқсан сайынғы 1-қызметтер нысанын тапсыру талаптары өзгереді. Нысанның жаңартылған атауы — «Білім беру, денсаулық сақтау және халыққа әлеуметтік қызмет көрсету салаларындағы ұйымдар көрсеткен қызметтер көлемі туралы есеп». 1-қызметтер нысанын негізгі қызмет түрі ЭҚЖЖ-ның 85, 86, 87 және 88 кодтарына жататын заңды тұлғалар ғана тапсырады. Бұл талап ұйымдардың меншік нысанына және жұмыскерлер санына қарамастан қолданылады. Нысанды тапсыру мерзімі есепті тоқсаннан кейінгі айдың 15-күніне дейін қоса алғанда белгіленген. Сондықтан белгіленген өлшемшарттарға сәйкес келетін ұйымдар тоқсандық статистикалық деректерді дайындауды жоспарлау кезінде осы мерзімді ескеруі қажет. Филиалдары, өкілдіктері және басқа да оқшауланған бөлімшелері бар заңды тұлғалар үшін жеке талаптар көзделген. Егер ұйым мұндай бөлімшелерге статистикалық есептілікті тапсыру өкілеттігін берген болса, олар нысанды өздерінің орналасқан жері бойынша дербес тапсырады. Егер тиісті өкілеттіктер берілмесе, есепті тапсыру міндеті заңды тұлғаның өзінде сақталады. Бұл жағдайда есептілік филиалдар, өкілдіктер және оқшауланған бөлімшелер бойынша, олардың орналасқан жерлерін көрсете отырып, жеке қалыптастырылуы тиіс. Осылайша, білім беру, денсаулық сақтау және әлеуметтік қызмет көрсету салаларындағы ұйымдар респонденттерге қойылатын жаңартылған талаптарды ғана емес, аумақтық жағынан оқшауланған бөлімшелері болған жағдайда есептік деректерді қалыптастыру тәртібін де ескеруі маңызды.

 

8-аш нысаны: ауыл шаруашылығы қызметтерін көрсету бойынша есептілік

Жаңартылған кестеде 8-аш «Ауыл шаруашылығы қызметтерін көрсету туралы есеп» нысанын тапсыру да көзделген. Тоқсандық және жылдық статистикалық байқаулардан айырмашылығы, бұл нысан үш жылда бір рет ұсынылады. 2027 жыл үшін 8-аш нысаны бойынша есепті ЭҚЖЖ-ның 01.6 кодына сәйкес келетін қызметті жүзеге асыратын заңды тұлғалар, сондай-ақ олардың құрылымдық және оқшауланған бөлімшелері тапсыруы тиіс. Бұл нысанды тапсыру міндетін анықтау кезінде экономикалық қызметтің негізгі түрі де, қосымша түрі де ескеріледі. Демек, талап ауыл шаруашылығы қызметтерін көрсетуді негізгі қызмет бағыты ретінде жүзеге асыратын ұйымдарға ғана емес, мұндай қызметті қосымша бағыт ретінде жүргізетін заңды тұлғаларға да қолданылуы мүмкін. 2027 жылға арналған 8-аш нысанын тапсыру мерзімі — 2028 жылғы 20 сәуірге дейін қоса алғанда. Ауыл шаруашылығы саласында жұмыс істейтін компаниялар есептілікті тапсыру кезеңділігін ескеріп, өздерінің қызмет түрлерінің белгіленген ЭҚЖЖ кодына сәйкестігін тексеруі қажет.

 

2027 жылға арналған негізгі статистикалық нысандарды тапсыру мерзімдері

Жаңа 1-ЖИ нысанын енгізумен және жекелеген статистикалық байқаулардағы өзгерістермен қатар, жаңартылған кестеде басқа есептілік нысандарын тапсыру мерзімдері де айқындалған. Тиісті талаптар қолданылатын ұйымдар үшін мынадай мерзімдер белгіленген.

• ~ 2-ШК нысаны. Тоқсандық есептілік есепті тоқсаннан кейінгі айдың 25-күніне дейін қоса алғанда тапсырылады. 2027 жылға арналған жылдық есепті 2028 жылғы 31 наурызға дейін ұсыну қажет.
• ~ 1-КҚ нысаны. Тоқсандық нысан үшін есепті тоқсаннан кейінгі айдың 25-күніне дейінгі мерзім белгіленген. 2027 жылға арналған жылдық есептілікті 2028 жылғы 5 сәуірге дейін тапсыру қажет.
• ~ 2-қызметтер нысаны. Тоқсандық есеп есепті тоқсаннан кейінгі айдың 25-күніне дейін тапсырылады. 2027 жылға арналған жылдық нысанды 2028 жылғы 30 наурызға дейін ұсыну қажет.
• ~ 1-Е нысаны. 2027 жылға арналған жылдық статистикалық есептілікті 2028 жылғы 12 ақпанға дейін қоса алғанда тапсыру қажет.
• ~ 1-инвест нысаны. Ай сайынғы есептілік есепті айдан кейінгі айдың 2-күніне дейін ұсынылады. 2027 жылға арналған жылдық нысан үшін 2028 жылғы 15 сәуірге дейінгі мерзім белгіленген.
• ~ 2-сауда нысаны. Ай сайынғы есепті есепті айдан кейінгі айдың 3-күніне дейін қоса алғанда тапсыру қажет.
• ~ 11-нысан «Негізгі қорлардың жай-күйі туралы есеп». 2027 жылға арналған жылдық есептілікті 2028 жылғы 15 сәуірге дейін ұсыну қажет.

Аталған мерзімдердің барлығы көрсетілген күндерді қоса алғанда белгіленген. Бұл ретте 2027 жылға арналған жылдық статистикалық есептер жаңартылған кестеде көзделген мерзімдерге сәйкес 2028 жылы тапсырылуы тиіс. Көрсетілген мерзімдер әртүрлі статистикалық нысандарға қатысты екенін ескеру қажет. Ал әрбір нысанды тапсыру міндеті респонденттердің тиісті санаттары үшін белгіленген талаптармен анықталады. Сондықтан ұйымдар есепті тапсыру күндерін ғана емес, әрбір нысанның өз қызметіне қолданылуын да тексеруі тиіс.

 

Статистикалық есептілікті дайындау кезінде компаниялар нені ескеруі қажет?

2027 жылға арналған статистикалық есептілік кестесінің жаңартылуы экономиканың әртүрлі салаларындағы ұйымдарға әсер етеді. 1-ЖИ нысанының енгізілуі жұмыскерлер саны 100 адамнан асатын және ЭҚЖЖ-ның белгілі бір кодтары бойынша қызмет жүргізетін заңды тұлғалар үшін қосымша статистикалық байқауды белгілейді. Сонымен қатар 1-қызметтер нысанындағы өзгерістер білім беру, денсаулық сақтау және әлеуметтік қызмет көрсету ұйымдары үшін респонденттер тобын және деректерді ұсыну тәртібін нақтылайды. Жаңа есепті кезеңге дайындық барысында компаниялар өздеріне қолданылатын статистикалық нысандардың тізбесін анықтап, негізгі және көзделген жағдайларда қосымша қызмет түрлерінің белгіленген ЭҚЖЖ кодтарына сәйкестігін тексеруі, сондай-ақ жұмыскерлер санын ескеруі маңызды. Бұл көрсеткіштер жекелеген есептерді тапсыру міндетін анықтауда маңызды рөл атқарады. Филиалдары, өкілдіктері және басқа да оқшауланған бөлімшелері бар компанияларда есептілікті ұйымдастыруға ерекше назар аудару қажет. Берілген өкілеттіктерге байланысты статистикалық деректерді бөлімшелер дербес ұсына алады немесе заңды тұлға әрбір бөлімше бойынша ақпаратты көрсете отырып, орталықтандырылған түрде тапсыра алады. Қолданылатын талаптарды уақтылы тексеру және статистикалық нысандарды тапсыру мерзімдерін жоспарлау компанияларға есептік деректерді дайындауды ұйымдастыруға және бухгалтерлік әрі кадрлық есеп жүргізу барысында өзгерістерді ескеруге мүмкіндік береді.

 

FChain компаниясының кәсіби бухгалтерлік және құқықтық қызметтері

Статистикалық есептілік кестесінің жаңартылуы бизнестен есептік деректерді жүргізуге, қолданылатын талаптарды анықтауға және ішкі үдерістерді ұйымдастыруға мұқият қарауды талап етеді. Қаржылық және кадрлық ақпараттың дұрыстығы, қызмет түрлерінің белгіленген ЭҚЖЖ кодтарына сәйкестігі және құжаттарды уақтылы дайындау ерекше маңызға ие.

FChain компаниясы Қазақстандағы бизнеске бухгалтерлік, кадрлық және құқықтық сүйемелдеу бойынша кәсіби қызметтер көрсетеді. Ұйымның қажеттіліктеріне байланысты мынадай қызмет бағыттары қолжетімді:

• Бухгалтерлік және салықтық есеп — Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарын ескере отырып, бухгалтерлік есеп жүргізу, қаржылық деректерді жүйелеу және есептілікті дайындау.
• Бухгалтерлік есепті қалпына келтіру — қаржылық ақпараттың толықтығы мен дұрыстығын қамтамасыз ету үшін есеп құжаттамасын қалпына келтіру және есептік деректерді түзету.
• Қазақстандағы жалақы — кадрлық деректер мен заңнама талаптарын ескере отырып, жұмыскерлердің жалақысын және оған байланысты міндетті төлемдерді есептеу.
• Кадрлық қызметтер — компания жұмыскерлері туралы ақпаратты жүйелеуге қажетті кадрлық есеп пен құжаттаманы жүргізу.
• Кәсіпкерлерге құқықтық қолдау — заңды тұлғаларға заңнама талаптарын сақтау, компанияның және оның бөлімшелерінің қызметін ұйымдастыру мәселелері бойынша құқықтық қолдау көрсету.

2027 жылға арналған статистикалық есептіліктегі өзгерістер ұйымдардың қызметі, оның ішінде жасанды интеллектіні пайдалану, қызметтер көрсету және экономикалық қызметтің басқа да көрсеткіштері туралы деректерді жинау тәртібін жаңартуға бағытталған. Компаниялар үшін бұл респонденттерді анықтаудың жаңа өлшемшарттарын ескеру, қолданылатын есептілік нысандарын тексеру және оларды тапсырудың белгіленген мерзімдерін сақтау қажеттігін білдіреді. Бухгалтерлік және кадрлық есепті дұрыс ұйымдастыру, сондай-ақ заңнама талаптарын уақтылы бағалау шынайы есептік ақпаратты қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. FChain компаниясы Қазақстандағы бизнеске бухгалтерлік, кадрлық және құқықтық бағыттар бойынша кешенді сүйемелдеу көрсетіп, есепті жүйелі жүргізуге және заңнама талаптарын сақтауға ықпал етеді.

 

 ЕШЕБЖ-дегі штат кестесі: жұмыс берушілерге қойылатын жаңа талаптар

Дайындаған: Анель Космаганбетова

Директордың ассистенті

FChain Қазақстан

 📩almaty@f-chain.com
WhatsApp: +7 771 214 1820