Қазақстандағы бухгалтерлік есептегі өзгерістер: жаңа Үлгілік шоттар жоспары - FCHAIN

Қазақстандағы бухгалтерлік есептегі өзгерістер: жаңа Үлгілік шоттар жоспары

2027 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстандағы бухгалтерлік есепте маңызды өзгерістер болады. Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2026 жылғы 6 тамыздағы бұйрығымен бухгалтерлік есептің Үлгілік шоттар жоспары жаңа редакцияда жазылды. Жаңарту бухгалтерлік шоттардың құрамына, цифрлық теңге мен электрондық ақшаны есепке алуға, құнсызданудан болатын залалдарға арналған бағалау резервтеріне, сатып алушылармен жасалған шарттарға, активті пайдалану құқығына, сондай-ақ кірістер мен шығыстарды жіктеуге қатысты. Компаниялар үшін бұл жұмыс шоттар жоспарын, есеп саясатын және бухгалтерлік жүйелердің баптауларын алдын ала қайта қарау қажеттігін білдіреді.

 

2027 жылдан бастап Үлгілік шоттар жоспарында не өзгереді

Үлгілік шоттар жоспарының жалпы құрылымы сақталады. Бұрынғыдай шоттар сегіз бөлімге бөлінеді, ал шот нөмірі төрт таңбадан тұрады. Бұл ретте шот нөмірінің соңғы цифрын ұйым өзінің қажеттіліктеріне және жұмыс шоттар жоспарына сәйкес дербес айқындай алады. Негізгі өзгерістер жаңа шоттардың пайда болуына және жекелеген шаруашылық операцияларын неғұрлым егжей-тегжейлі көрсетуге байланысты.

 

Цифрлық теңге мен электрондық ақшаға арналған жаңа 1070 шоты

Ең елеулі өзгерістердің бірі — 1070 «Цифрлық теңге және электрондық ақша қаражаты» шотының пайда болуы. Онда тиісті жүйелердегі цифрлық теңге мен электрондық ақша қаражатын есепке алу көзделген. Жеке бухгалтерлік шоттың пайда болуы цифрлық есеп айырысу нысандарының дамуымен және цифрлық теңгенің заңды төлем құралы ретінде айналымға енгізілуімен байланысты. Бизнес үшін бұл цифрлық теңгемен жасалатын операциялардың бухгалтерлік есепте жеке көрсетілетінін, ал мұндай есеп айырысуды пайдаланатын компанияларға бухгалтерлік жүйелерінде тиісті шоттар мен талдамалық есепті қарастыру қажет болатынын білдіреді.

 

Құнсыздануға арналған резервтер бойынша шоттар көбейеді

Үлгілік шоттар жоспарының жаңа редакциясында құнсызданудан болатын залалдарға арналған бағалау резервтерін есепке алуға арналған шоттардың тізбесі едәуір кеңейтілді. Мұндай шоттар, атап айтқанда, мыналар үшін көзделген:

1. ақша қаражаты;
2. қаржылық активтер;
3. дебиторлық берешек;
4. қорлар;
5. негізгі құралдар;
6. материалдық емес активтер;
7. басқа активтер.

Тиісті шоттарда күтілетін кредиттік залалдар мен активтердің құнсыздануы көрсетіледі. Компаниялар жұмыс шоттар жоспарында қажетті шоттардың болуын ғана емес, резервтерді есептеудің қолданыстағы әдістемелерін, ішкі регламенттерді және бухгалтерлік бағдарламаның баптауларын да тексеруі қажет.

 

Сатып алушылармен жасалған шарттар бойынша жаңа шоттар

Тағы бір өзгеріс сатып алушылармен жасалған шарттарды есепке алуға қатысты. Үлгілік шоттар жоспарында мыналарды көрсетуге арналған жеке шоттар пайда болды:

1. шарттар бойынша қысқа мерзімді активтер;
2. шарттар бойынша ұзақ мерзімді активтер;
3. шарттар бойынша міндеттемелер;
4. шарттар бойынша шығындар;
5. шарттар бойынша шығындардың амортизациясы.

Осылайша, сатып алушылармен жасалған шарттарды орындауға байланысты операцияларды есепке алу неғұрлым егжей-тегжейлі болады. Ұзақ мерзімді немесе күрделі клиенттік шарттары көп ұйымдар үшін бұл әсіресе маңызды: қолданыстағы бухгалтерлік жазбаларды тексеріп, 2027 жылдан бастап қандай операциялар жаңа шоттарда көрсетілуі тиіс екенін анықтау қажет болады.

 

Активті пайдалану құқығына жеке шоттар берілді

Жаңа шоттар жоспарында активті пайдалану құқығын есепке алу да көзделген. Тиісті шоттар негізгі құралдар мен материалдық емес активтердің құрамында жеке бөлінген. Сонымен қатар оларға байланысты амортизация және құнсыздануға арналған резервтер шоттары көзделген. Өтуге дайындық барысында компанияларға қолданыстағы шарттарды және осындай активтерді есепке алудың қолданылатын тәсілдерін тексеру, сондай-ақ жұмыс шоттар жоспарының жаңа талаптарға сәйкестігін қамтамасыз ету қажет.

 

Жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналарын жеке есепке алу

Төлемдер бойынша міндеттемелер құрамында жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналарын есепке алуға арналған жеке шот бөлінді. Сондықтан өзгерістер бухгалтерлік және салықтық есепке ғана емес, еңбекақыға және жұмыс берушінің міндетті төлемдеріне байланысты есеп айырысуларға да қатысты. Компанияларға бухгалтерлік жүйеде жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналарын есептеу және көрсету баптауларын алдын ала тексеру ұсынылады.

 

Кірістерді жаңаша есепке алу: 6-бөлімде не өзгерді

Ең маңызды өзгерістердің бірі 6 «Кірістер» және 7 «Шығыстар» бөлімдеріне қатысты. Енді кірістер қызмет түріне қарай неғұрлым нақты бөлінеді. 6-бөлімде мынадай кіші бөлімдер көзделген:

~ 6000 — «Операциялық кірістер»;

~ 6100 — «Өзге операциялық кірістер»;

~ 6200 — «Инвестициялық қызметтен түсетін кірістер»;

~ 6300 — «Қаржылық қызметтен түсетін кірістер»;

~ 6400 — «Тоқтатылған қызметке байланысты кірістер».

Бұл ретте өткізуден түсетін кірісті, сатылған өнімді қайтаруды және берілген жеңілдіктерді көрсетуге арналған шоттар 6000 кіші бөлімінде сақталады. Мұндай қайта бөлу компаниялардан пайдаланылатын кіріс шоттарын талдауды және 2027 жылдан бастап операцияларды дұрыс жіктеуді талап етеді.

 

Шығыстарды есепке алу қалай өзгереді

Осыған ұқсас қағидат 7 «Шығыстар» бөліміне де қолданылады. Шығыстар мынадай санаттарға бөлінеді:

• ~ 7000 — «Операциялық шығыстар»;
• ~ 7100 — «Өзге операциялық шығыстар»;
• ~ 7200 — «Инвестициялық қызмет бойынша шығыстар»;
• ~ 7300 — «Қаржылық қызмет бойынша шығыстар»;
• ` 7400 — «Тоқтатылған қызметке байланысты шығыстар»;
• корпоративтік табыс салығы бойынша шығыстар.

Бухгалтерия үшін бұл қолданыстағы шоттар корреспонденциясын тексеру және операциялардың операциялық, инвестициялық және қаржылық қызмет арасында дұрыс бөлінуін қамтамасыз ету қажеттігін білдіреді.

 

Бухгалтер 2027 жылғы 1 қаңтарға дейін не істеуі керек

Үлгілік шоттар жоспарының жаңа редакциясына көшуді жылдың соңына дейін кейінге қалдырмаған жөн. Өзгерістер компанияның есеп жүйесінің бірнеше элементіне бірден әсер етуі мүмкін. Жаңа қағидалар күшіне енгенге дейін мыналарды орындау ұсынылады:

1. Қолданыстағы жұмыс шоттар жоспарына талдау жүргізу. Қандай шоттарды қосу, қайта атау немесе ауыстыру қажет екенін анықтау.
2. Ескі және жаңа шоттардың сәйкестік кестесін жасау. Бұл қалдықтарды көшіру тәртібін алдын ала анықтауға және көшу кезінде қателердің туындау қаупін азайтуға мүмкіндік береді.
3. Есеп саясатын қайта қарау. Құжат жаңа жұмыс шоттар жоспарына және компания қолданатын есеп әдістеріне сәйкес келуі тиіс.
4. Бухгалтерлік жазбаларды тексеру. Кірістер мен шығыстарға, резервтерге, сатып алушылармен жасалған шарттарға, активті пайдалану құқығына және міндетті төлемдерге ерекше назар аудару қажет.
5. Бухгалтерлік бағдарламаны жаңарту. Есеп жүйесінің жаңа шоттарды қолдайтынына және қалдықтарды дұрыс көшіруге мүмкіндік беретініне көз жеткізу қажет.
6. Ықпалдастырулар мен автоматты операцияларды тексеру. Шоттардың өзгеруі банк операцияларын жүктеуге, еңбекақыны есептеуге, бухгалтерлік жазбаларды қалыптастыруға және басқарушылық есептілікке әсер етуі мүмкін.
7. Сынақтық көшуді жүргізу. Жаңа баптауларды сынақтық ортада алдын ала тексеріп, 2027 жылдың басталуына дейін ықтимал қателерді анықтаған жөн.

 

Неліктен Қазақстандағы бухгалтерлік есеп өзгерістеріне алдын ала дайындалу қажет

Үлгілік шоттар жоспарын жаңарту — бухгалтерлік бағдарламаға бірнеше жаңа шот нөмірін қосумен ғана шектелмейді. Компания шаруашылық операцияларын дұрыс жіктеуді, қалдықтарды көшіруді, автоматты бухгалтерлік жазбалардың дұрыстығын және есеп саясатының жаңа талаптарға сәйкестігін қамтамасыз етуі қажет. Есеп құрылымы неғұрлым күрделі және пайдаланылатын шоттар, шарттар мен автоматтандырылған операциялар саны неғұрлым көп болса, дайындыққа соғұрлым көп уақыт қажет болуы мүмкін. Сондықтан қолданыстағы есеп жүйесін алдын ала талдап, 2027 жылғы 1 қаңтарға дейін көшуге дайындалған дұрыс.

 

FChain компаниясының бизнесті кәсіби сүйемелдеуі

FChain Қазақстанда бухгалтерлік сүйемелдеу және еңбекақыны есептеу қызметтерін көрсетеді және бухгалтерлік, кадрлық және заңдық мәселелер бойынша бизнес үшін бірыңғай серіктес бола алады. Біз мыналарды ұсынамыз:

• Бухгалтерлік және салықтық сүйемелдеу — бухгалтерлік және салықтық есепті кешенді жүргізу, есептілікті дайындау.
• Еңбекақыны есептеу — қызметкерлермен есеп айырысуды кәсіби жүргізу, еңбекақы мен міндетті төлемдерді есептеу.
• Бизнесті заңдық сүйемелдеу — кеңес беру, құқықтық тексеру, шарттарды дайындау және сараптау, компанияның ағымдағы қызметін сүйемелдеу.
• Қазақстанда бизнесті тіркеу — компанияны тіркеуді кешенді сүйемелдеу: ұйымдық-құқықтық нысанды таңдау бойынша кеңес беру, қажетті құжаттарды дайындау және Қазақстанда қызметті бастау үшін тіркеу рәсімдерін сүйемелдеу.
• Кадрлық тексеру — кадрлық құжаттама мен үдерістердің Қазақстанның еңбек заңнамасы талаптарына сәйкестігін кешенді тексеру.
• Персоналды штаттан тыс басқару — еңбек қатынастарын және персоналға байланысты әкімшілік үдерістерді сүйемелдеу.
• Қызметкерлерді іріктеу — бизнестің талаптары мен ерекшеліктерін ескере отырып мамандарды кәсіби іріктеу.
• Көші-қон мәселелері бойынша сүйемелдеу — шетелдік қызметкерлерге жұмыс істеуге рұқсаттарды, уақытша тұруға рұқсаттарды және еңбек визаларын ресімдеуге көмек көрсету.

FChain компаниясының кешенді сүйемелдеуі бухгалтерлік, заңдық, кадрлық және көші-қон мәселелерін кәсіби командаға тапсырып, бизнеске өзінің негізгі қызметіне назар аударуға мүмкіндік береді.

 

ЕАЭО елдерінен импорттау кезінде ҚҚС-тан босату

Дайындаған: Мөлдір Мұхтар

Бизнес дамыту жөніндегі маман

FChain Қазақстан

 📩almaty@f-chain.com
WhatsApp: +7 771 214 1820