Заң жаңалықтары – Тамыз 2026 жыл - FCHAIN

Заң жаңалықтары – Тамыз 2026 жыл

 2026 жылғы тамыз дәрілік заттар мен медициналық бұйымдардың айналымы, денсаулық сақтауды цифрландыру, еңбек қатынастары, білім беру, сондай-ақ экспорттық-импорттық рәсімдер саласында жаңа талаптар әкелді. Бизнес пен жұмыс берушілер үшін бұл өзгерістер жекелеген ішкі үдерістерді, құжаттарды және цифрлық рәсімдерді қайта қарау қажеттігін білдіреді, ал азаматтар ұйымдармен және мемлекеттік жүйелермен өзара іс-қимыл кезінде жаңартылған қағидаларды ескеруі тиіс. Тамыздағы ең маңызды өзгерістерді қарастырайық.

 

Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды тіркеу рәсімі өзгереді

Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды мемлекеттік тіркеу және қайта тіркеу, сондай-ақ тіркеу дерекнамасына өзгерістер енгізу енді Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес міндетті түрде сараптама жүргізумен тікелей байланысты. Сараптама жүргізуге, мемлекеттік тіркеуге немесе қайта тіркеуге, тіркеу дерекнамасына өзгерістер енгізуге, сондай-ақ өндіруші бағасын тіркеуге немесе өзгертуге арналған өтініштерді өтініш беруші, өндіруші не олардың уәкілетті өкілдері құрама қызмет шеңберінде береді. Дәрілік заттар үшін жеделдетілген сараптама рәсімі, атап айтқанда, мынадай жағдайларда көзделген:

1. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымымен бірлескен дәрілік затты тіркеу рәсімі;
2. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының дәрілік затты қайта біліктіліктен өткізу рәсімі;
3. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы айқындайтын қатаң реттеу жүйесі бар реттеуші органдардың дәрілік затты тіркеуі;
4. Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген өзге де жағдайлар.

Медициналық бұйымдарға жеделдетілген сараптама, атап айтқанда, Еуропалық Одақтағы Еуропалық комиссияның реттеуші органдарының сертификаттары бар бұйымдарға, Медициналық бұйымдарды реттеушілердің халықаралық форумының басқарушы комитетіне мүше реттеушілердің сертификаттары бар бұйымдарға, сондай-ақ Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы қайта біліктіліктен өткізген бұйымдарға қолданылады. Бұл ретте жеделдетілген тәртіп талаптардың төмендеуін білдірмейді: дәрілік заттар мен медициналық бұйымдардың қауіпсіздігі, сапасы және тиімділігі толық көлемде расталуға тиіс.

 

Дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету саласындағы мемлекеттік баға реттеуі нақтыланды

Мемлекеттік баға реттеуі дәрілік заттар мен медициналық бұйымдардың жекелеген санаттарына қолданылады. Атап айтқанда, мыналар реттелуге жатады:

1. бағалық реттеуге жататын дәрілік заттар тізбесіне енгізілген көтерме және бөлшек саудаға арналған дәрілік заттар;
2. тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі және (немесе) міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесі шеңберінде сатып алынатын дәрілік заттар мен медициналық мақсаттағы бұйымдар;
3. бірыңғай дистрибьютормен жасалған ұзақ мерзімді жеткізу шарттары шеңберінде Қазақстанда өндірілетін in vitro диагностикасына арналған медициналық бұйымдар.

Көтерме және бөлшек саудаға арналған бағалық реттеуге жататын дәрілік заттардың тізбесін уәкілетті орган бекітеді. Сол орган тиісті тізбеге енгізілген дәрілік заттардың саудалық атаулары бойынша өндіруші бағаларын және шекті бағаларды бекітеді.

 

Денсаулық сақтау министрлігі медициналық цифрлық жүйелерге қойылатын ең төменгі талаптарды жаңартты

Жаңартылған талаптар денсаулық сақтау субъектілерінің меншік нысанына қарамастан олардың медициналық цифрлық жүйелеріне қолданылады. Медициналық цифрлық жүйе медициналық көмек көрсету кезінде туындайтын клиникалық және әкімшілік деректерді, соның ішінде медициналық оқиғалар туралы мәліметтерді және қызметкердің электрондық цифрлық қолтаңбасымен куәландырылған электрондық құжаттарды беруді қамтамасыз етуге тиіс. Мемлекеттік жүйелер деректерді қабылдауға дайын болған кезде мұндай беру үш жұмыс күнінен аспайтын мерзімде жүзеге асырылуға тиіс. Алғашқы медициналық-санитариялық көмек ұйымдары үшін жеке талап белгіленді: дәрігерлер мен бейінді мамандардың қабылдау кестелері уәкілетті органның цифрлық жүйелеріне нақты уақыт тәртібінде берілуге тиіс. Тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі және міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесі шеңберінде көмек көрсетуге үміткер денсаулық сақтау субъектілері пациенттерді немесе олардың заңды өкілдерін цифрлық растау не көп факторлы цифрлық сәйкестендіру арқылы анықтауға арналған технологиялық шараларды қамтамасыз етуге тиіс. Медициналық цифрлық жүйелер арқылы дәрілік заттардың жұмсалуы мен есептен шығарылуы да есепке алынады. Талаптардың жеке бөлігі пациенттердің дербес деректерін қорғауға қатысты.

 

Еңбек заңнамасы: жұмыскерлерге жаңа кепілдіктер және жұмыс берушілерге жаңа міндеттер

4 тамыздан бастап еңбек заңнамасын жетілдіруге бағытталған өзгерістер қолданысқа енгізіледі. Түзетулер жұмыскерлердің кепілдіктерін күшейтіп, жұмыс берушілердің міндеттерін нақтылайды. Негізгі өзгерістер мыналарды қамтиды:

1. жұмыскерлер еңбек саласында жеке өмірге қол сұғылмауына, құрметке, ар-намысы мен қадір-қасиетінің қорғалуына құқық алады;
2. жүкті әйелдердің, үш жасқа дейінгі балалары бар адамдардың, кәмелетке толмағандардың және мүгедектігі бар адамдардың талабы бойынша жұмыс беруші еңбек шартын жасасудан бас тарту себебін жазбаша хабарлауға міндетті;
3. жұмыс беруші еңбек жағдайларының өзгергені туралы жұмыскерге жазбаша хабарлауға міндетті;
4. материалдық жауапкершілік жүктелген жұмыскерлермен еңбек қатынастарын тоқтату, сондай-ақ мүлік пен құжаттарды қабылдау-тапсыру тәртібі нақтыланады;
5. жұмыс беруші өндірістік үдерісте пайдаланылатын нысандар мен еңбек құралдарының қауіпсіздік талаптарына сәйкестігін қамтамасыз етуге міндетті;
6. мемлекеттік еңбек инспекторлары үшін еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласында біліктілікті тұрақты арттыру талаптары енгізіледі;
7. еңбекті қорғау жөніндегі техникалық инспектордың құқықтық мәртебесі айқындалды.

Жұмыс берушілер үшін бұл хабарлама нысандарын, қызметкерлерді басқару рәсімдерін, жергілікті актілерді және еңбекті қорғау құжаттарын жаңа талаптарға сәйкестігі тұрғысынан тексеру қажеттігін білдіреді.

 

4 тамыздан бастап еңбек заңнамасы саласындағы тәуекелдерді бағалау өлшемшарттары өзгереді

Өзгерістер еңбек заңнамасының сақталуын мемлекеттік бақылау кезінде жұмыс берушілерді тәуекел дәрежелеріне жатқызу тәртібіне қатысты. Объективті өлшемшарттар бойынша жоғары тәуекел дәрежесіне, атап айтқанда, Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің «Шетелдік жұмыс күші» автоматтандырылған цифрлық жүйесінің деректеріне сәйкес 30-дан астам шетелдік жұмыскерді тартатын бақылау субъектілері жатады. Тәуекел дәрежесін бағалау кезінде қолайсыз оқиғалар, оның ішінде еңбек қызметіне байланысты ауыр, топтық және өліммен аяқталған жазатайым оқиғалар, есептілік мониторингінің нәтижелері, сондай-ақ алдыңғы тексерулер мен субъектілерге бару арқылы жүргізілген профилактикалық бақылаудың қорытындылары ескеріледі. Тәуекелдерді бағалау және басқару жүйесі цифрлық жүйелерді, мемлекеттік статистиканы, ведомстволық статистикалық байқау нәтижелерін және өзге де ақпараттық құралдарды пайдалануға тиіс. Бұзушылықтар тізбесі де жаңа тармақтармен толықтырылды. Жұмыс берушінің қаражаты есебінен кәсіптік төлемді толық әрі уақтылы жүзеге асыруды қамтамасыз етпеу өрескел бұзушылыққа, ал зейнеткерлік жас алдындағы аннуитет шартының болуы елеулі бұзушылыққа жатқызылды.

 

Білім беру: педагогтердің жауапкершілігі, ұялы телефондар және медициналық білім

13 тамыздан бастап білім беру саласындағы өзгерістер қолданысқа енгізіледі. Ең елеулі жаңалықтардың бірі — педагогтер мен мектеп басшыларының білім алушылар үшін жауапкершілік кезеңін нақтылау: мұндай жауапкершілік жұмыс уақытымен байланыстырылады. Оқу-ағарту министрлігіне білім алушылардың ұялы телефондарды пайдалану қағидаларын әзірлеу және бекіту өкілеттігі беріледі. Сондай-ақ педагогтердің бір есептілікті қағаз және электрондық нысандарда қатар жүргізуіне тыйым салынады, бұл әкімшілік жүктеменің қайталануын азайтуға тиіс. Жекелеген түзетулер Қазақстанда жетекші шетелдік университеттердің қызметіне жағдай жасайды. Филиалдар Қазақстан Республикасының мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарттарының талаптары сақталған жағдайда ашыла алады. Жоғары медициналық білім беру саласында интеграцияланған медициналық білім беру үлгісіне көшу көзделген: жоғары оқу орнында алты жыл оқу және бір жыл толыққанды интернатура. Оқуды аяқтағаннан кейін түлектер медициналық практикаға кірісу құқығын алады, ал интернатура іс жүзінде клиникалық даярлық кезеңіне айналады.

 

Импорт және экспорт: лицензиялау барынша автоматтандырылады

Сандық шектеулер енгізілген кезде жекелеген тауар түрлерін экспорттауға және импорттауға лицензия беру қағидалары өзгертілді. Рұқсаттар мен хабарламалардың мемлекеттік цифрлық жүйесі құжаттарды толық автоматты түрде өңдеп, мемлекеттік қызмет нәтижесін — жекелеген тауар түрлерін экспорттауға арналған лицензияны — құжаттар жіберілген сәттен бастап бір жұмыс күні ішінде қызмет көрсетушінің қатысуынсыз қалыптастырады. Нәтижеге көліктік қолтаңба қойылады. Мемлекеттік қызмет көрсету кезеңі туралы мәліметтер мемлекеттік қызметтер көрсетуді бақылаудың цифрлық жүйесіне автоматты түрде түседі. Сыртқы экономикалық қызметке қатысушылар үшін бұл қолмен орындалатын рәсімдердің одан әрі қысқаруын білдіреді, алайда ұсынылатын деректер мен құжаттардың дұрыстығы ерекше маңызды бола түседі: автоматтандыру олардың мазмұнына және белгіленген қағидаларға сәйкестігіне қойылатын талаптарды жоймайды.

 

FChain — бизнесіңізге кешенді құқықтық қолдау

Заңнамадағы өзгерістерді бақылап қана қою жеткіліксіз, жаңа талаптарды компанияның күнделікті жұмысына дұрыс енгізу де қажет. Қызметкерлерге қатысты құжаттардағы, шарттардағы, тіркеу рәсімдеріндегі, мемлекеттік органдармен өзара іс-қимылдағы немесе ішкі үдерістерді ұйымдастырудағы қателер тексерулерге, дауларға, қаржылық шығындарға және әкімшілік жауапкершілікке әкелуі мүмкін. FChain командасы бизнеске заңнамадағы өзгерістерге уақтылы бейімделуге және құқықтық тәуекелдерді азайтуға көмектеседі. Біз мыналарды ұсынамыз:

• корпоративтік және шарттық құқық;
• заңгерлік сыртқы сүйемелдеу және бизнеске консультациялық қолдау;
• шарттарды, ішкі ережелерді және қызметкерлерге қатысты құжаттарды әзірлеу және құқықтық сараптау;
• еңбек мәселелері және мемлекеттік органдардың тексерулері кезінде сүйемелдеу;
• жауапкершілігі шектеулі серіктестіктерді, филиалдар мен өкілдіктерді тіркеу;
• шетелдік инвесторлар мен халықаралық компанияларды сүйемелдеу;
• көші-қон қызметтері: уақытша тұруға рұқсат, жұмыс істеуге рұқсат және визалық қолдау;
• салықтық кеңес беру;
• бухгалтерлік және қызметкерлерді басқару бойынша сүйемелдеу;
• Қазақстан Республикасының заңнамасындағы өзгерістер бойынша консультациялар.

FChain — құқықтық және корпоративтік сүйемелдеу мәселелеріндегі сенімді серіктесіңіз. Біз жаңа заңнамалық талаптар бизнестің дамуына кедергі болмауы үшін үдерістерді дұрыс құруға көмектесеміз. Бізбен байланысыңыз — FChain мамандары жағдайыңызды талдап, компанияңыздың міндеттері мен ерекшеліктерін ескере отырып, тәжірибелік шешім ұсынады.

 

 Қазақстандағы дәрі-дәрмектерге ҚҚС

Дайындаған: Мөлдір Мұхтар

Бизнес дамыту жөніндегі маман

FChain Қазақстан

 📩almaty@f-chain.com
WhatsApp: +7 771 214 1820