Әлеуметтік аударымдар: қайтару мерзімдерінің жаңа тәртібі - FCHAIN

Әлеуметтік аударымдар: қайтару мерзімдерінің жаңа тәртібі

2026 жылғы 8 шілдеде Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі әлеуметтік аударымдарды есептеу, төлеу және қайтару, сондай-ақ әлеуметтік төлемдерді тағайындау тәртібін реттейтін бірқатар нормативтік құқықтық актілерге өзгерістер мен толықтырулар енгізетін № 296 бұйрыққа қол қойды. Жаңа қағидалар 2026 жылғы 24 шілдеден бастап күшіне енеді және жұмыс берушілерге, жеке кәсіпкерлерге, бухгалтерлерге және әлеуметтік аударымдарды төлеушілердің басқа да санаттарына қолданылады.

 

Әлеуметтік аударымдарды дөңгелектеу

Өзгерістердің бірі сомаларды дөңгелектеу тәртібіне қатысты. Енді әлеуметтік аударымдарды есептеу кезінде, сондай-ақ әлеуметтік төлемдерді тағайындау және қайта есептеу барысында тиынмен көрсетілген барлық сомалар 1 теңгеге дейін дөңгелектеледі.

 

Қате төленген әлеуметтік аударымдарды қайтару қағидалары өзгертілді

Қате немесе артық төленген әлеуметтік аударымдарды қайтару тәртібі нақтыланды. Мемлекеттік корпорация төмендегі жағдайларда қаражат түскен күннен бастап бір операциялық күннен кешіктірмей төлеушіге қаражатты қайтаруға міндетті:

1. төлем деректемелері қате көрсетілген болса;
2. алушының жеке сәйкестендіру нөмірі (ЖСН) болмаса;
3. тұлға зейнеткерлік жасқа жеткен болса;
4. әлеуметтік аударымдар заңнамада белгіленген шекті мөлшерден (ең төменгі жалақының жеті еселенген мөлшерінен) артық аударылған болса;
5. заңнамада көзделген өзге де негіздер болған жағдайда.

 

Қайтаруға өтініш беру мерзімдері белгіленді

Бұйрықпен артық төленген әлеуметтік аударымдарды қайтаруға қатысты талап қою мерзімдері белгіленді. Олар:

• ~ 5 жыл – ірі кәсіпкерлік субъектілері, жер қойнауын пайдаланушылар және төлеушілердің жекелеген санаттары үшін;
• ~ 3 жыл – қалған барлық төлеушілер үшін.

Сонымен қатар, қаражатты қайтаруға байланысты Мемлекеттік корпорацияның шығындары бюджет қаражаты есебінен қаржыландырылады.

 

Жұмысынан айырылу жағдайы бойынша әлеуметтік төлемдерді тағайындау тәртібі

Өзгерістер жұмысынан айырылу жағдайына байланысты әлеуметтік төлемдерге де қатысты. Әлеуметтік төлем оған құқық туындаған күннен бастап бір айдан алты айға дейінгі мерзімге тағайындалады. Төлемнің ұзақтығы қызметкер немесе төлеуші үшін әлеуметтік аударымдар жүргізілген кезеңге байланысты айқындалады. Сонымен қатар, әлеуметтік төлем азаматтың мансап орталығында жұмыссыз ретінде есептен шығарылған айына дейін төленеді.

 

Кәсіпкерлердің кірістеріне жыл сайынғы салыстыру жүргізіледі

Әлеуметтік төлемдердің дұрыс есептелуін қамтамасыз ету мақсатында Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры жыл сайын келесі тұлғалардың кірістері туралы мәліметтерді салыстырады:

1. жеке кәсіпкерлердің;
2. шаруа (фермер) қожалықтарының басшыларының;
3. аталған санаттағы қызметкерлердің.

Салыстыру Мемлекеттік кірістер комитетімен бірлесіп жүргізіледі. Егер салыстыру нәтижесінде кірістер туралы мәліметтерде сәйкессіздіктер анықталса, әлеуметтік төлемдердің мөлшері қайта қаралуы мүмкін. Бұл келесі төлемдерге қатысты:

1. жұмысынан айырылу бойынша;
2. еңбекке қабілеттілігінен айырылу бойынша;
3. асыраушысынан айырылу бойынша.

 

Құжаттарды қарау мерзімдері

Мемлекеттік корпорация ұсынылған құжаттарды тексергеннен кейін электрондық істі қалыптастырудың нақты мерзімдері белгіленді. Олар:

• ~ 1 жұмыс күні – жұмысынан айырылу бойынша әлеуметтік төлемді тағайындауға арналған өтініштер үшін;
• ~ 2 жұмыс күні – еңбекке қабілеттілігінен айырылу, асыраушысынан айырылу, жүктілік және босану, бала асырап алу немесе бала күтімі жағдайлары бойынша.

Қосымша құжаттарды ұсыну қажет болған жағдайда, оларды толықтыру мерзімі бір айдан аспауға тиіс.

 

Әлеуметтік аударымдар туралы ақпарат алу

Төлеушілер немесе нотариат куәландырған сенімхат негізінде әрекет ететін олардың өкілдері әлеуметтік аударымдардың жай-күйі мен қозғалысы туралы ақпарат ала алады. Мемлекеттік корпорация өтініш келіп түскен күннен бастап үш жұмыс күні ішінде тиісті ақпаратты ұсынуға міндетті.

 

Құжаттардың жаңа нысандары бекітілді

Сондай-ақ бұйрықпен міндетті әлеуметтік сақтандыру саласындағы мемлекеттік қызметтерді көрсету кезінде қолданылатын бірқатар құжаттардың жаңа редакциялары бекітілді. Өзгерістер әлеуметтік төлемдерді тағайындау және Мемлекеттік корпорациямен өзара іс-қимыл жасау барысында қолданылатын өтініштердің, анықтамалардың, хабарламалардың және шешімдердің әртүрлі нысандарына қатысты.

 

Қорытынды

Қабылданған өзгерістер әлеуметтік аударымдарды есептеу тәртібін біріздендіруге, қате аударылған қаражатты қайтару мерзімдерін қысқартуға, әлеуметтік төлемдерді тағайындау рәсімдерін нақтылауға және мемлекеттік органдар арасындағы ақпарат алмасу сапасын арттыруға бағытталған. Жұмыс берушілерге, бухгалтерлерге және кәсіпкерлерге бұйрық күшіне енгеннен кейін әлеуметтік аударымдарды есептеу және құжаттарды рәсімдеу кезінде жаңа талаптарды ескеруге кеңес беріледі.

 

FChain заңнама талаптарын сақтауға көмектеседі

FChain мамандары жалақыны есептеу, кадрлық және салықтық сүйемелдеу, сондай-ақ міндетті әлеуметтік төлемдер бойынша бизнеске кешенді қолдау көрсетеді. Біздің қызметтерімізге мыналар кіреді:

• жалақыны және әлеуметтік аударымдарды есептеу;
• кадрлық әкімшілендіру және кадрлық құжаттаманы жүргізу;
• бухгалтерлік сүйемелдеу;
• салықтық консультациялар;
• Қазақстанда компанияларды тіркеу және сүйемелдеу;
• жұмыс берушілер мен кәсіпкерлерге құқықтық қолдау көрсету.

Егер сіздің компанияңызға бухгалтерлік, кадрлық, салықтық немесе құқықтық сүйемелдеу бойынша кәсіби қолдау қажет болса, FChain командасы қолданыстағы заңнама талаптарының сақталуын қамтамасыз етуге және бизнестегі тәуекелдерді азайтуға көмектеседі.

 

 2026 жылғы шілдеде бухгалтерлік есепке қандай ауқымды өзгерістер енгізілді

Дайындаған: Мөлдір Мұхтар

Бизнес дамыту жөніндегі маман

FChain Қазақстан

📩 almaty@f-chain.com
📱 WhatsApp: +7 771 214 1820