ЭШФ жазып беру қағидалары: 2026 жылғы 13 қазаннан бастап не өзгереді - FCHAIN

ЭШФ жазып беру қағидалары: 2026 жылғы 13 қазаннан бастап не өзгереді

2026 жылғы 13 қазаннан бастап Қазақстанда шот-фактураларды жазып беру қағидалары мен шот-фактураның нысаны өзгереді. Өзгерістер Қаржы министрінің бұйрығымен 2025 жылғы 28 қазандағы № 629 бұйрыққа енгізілді. Шот-фактураны жазып беру қағидалары мен шот-фактураның нысаны жаңа редакцияда жазылды. Өзгерістер, атап айтқанда, қағидаларды Цифрлық кодекске сәйкестендіруге байланысты. Сонымен қатар бірлескен қызмет туралы шарттар бойынша және мүлікті қаржылық лизингке беру кезінде электрондық шот-фактураларды (ЭШФ) толтыру тәртібі нақтыланады. Сондай-ақ ЭШФ нысанын толтыруға қойылатын жекелеген талаптар түзетіледі. Бұл ретте биометриялық сәйкестендіру тәртібі, түзетілген және қосымша ЭШФ-ны растау тәртібі, сондай-ақ оларды жазып беру мерзімдері өзгеріссіз қалады. 2026 жылғы 13 қазаннан бастап қағидалардың қандай ережелері өзгеретінін және ЭШФ толтыру кезінде нені ескеру қажет екенін толығырақ қарастырайық.

 

ЭШФ жүйесінің жаңа атауы

Өзгерістердің бірі қағидаларда қолданылатын атауларға қатысты. Электрондық шот-фактуралардың ақпараттық жүйесі (ЭШФ АЖ) электрондық шот-фактуралардың цифрлық жүйесі — ЭШФ жүйесі деп аталатын болады. Қағидаларда қолданылатын басқа да ұғымдарға тиісті өзгерістер енгізіледі. «ЭШФ АЖ қатысушысы» «ЭШФ қатысушысы», ал «ЭШФ АЖ операторы» «ЭШФ операторы» деп аталатын болады. Электрондық шот-фактура мәртебелерінің бірінің атауы да өзгереді. «ЭШФ АЖ бұғаттаған» мәртебесінің орнына «ЭШФ жүйесі бұғаттаған» деген тұжырым қолданылады. Бұл бөліктегі өзгерістер негізінен қағидаларда қолданылатын атауларға қатысты және оларды жаңа құқықтық реттеуге сәйкестендіреді.

 

ЭШФ-ны электрондық цифрлық қолтаңбамен куәландыру

Өзгерістер электрондық цифрлық қолтаңбаны пайдалану жөніндегі ережелерге де қатысты. Қағидалардың жаңа редакциясына сәйкес электрондық шот-фактура Цифрлық кодекске сәйкес электрондық цифрлық қолтаңбамен куәландырылуға тиіс. Бұған дейін қағидаларда Қазақстан Республикасының «Электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба туралы» Заңына сілтеме жасалған. Сонымен қатар ЭШФ-мен жұмыс істейтін тұлғаға қатысты қолданылатын тұжырым өзгереді. Шот-фактура нысанының 45-жолында және жүйеде жұмыс істеуге арналған сенімхатта «ЭШФ-ны куәландыруға уәкілетті тұлға» деген тұжырым қолданылатын болады.

 

Бірлескен қызмет туралы шарттар бойынша ЭШФ-да не өзгереді

Өзгерістердің жеке бөлігі бірлескен қызмет туралы шарт шеңберінде жүзеге асырылатын операциялар бойынша ЭШФ толтыру тәртібіне қатысты. «Өнім берушінің деректемелері» деген B бөлімінде ЭШФ жазып берілетін бірлескен қызмет туралы шартқа қатысушылардың бірінің деректемелерін көрсету қажет болады. Бұл мәліметтер Салық кодексінің 496-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес өнім берушіге арналған жолда көрсетіледі. Егер бірлескен қызмет туралы шарт бойынша өткізу сенім білдірілген тұлға арқылы жүзеге асырылса, оның деректемелері Салық кодексінің 496-бабының 3-тармағына сәйкес өнім берушінің сенім білдірілген тұлғасына арналған жолда көрсетілуге тиіс. Осындай тәртіп «Алушының деректемелері» деген C бөлімін толтыру кезінде де қолданылады. Онда өнім беруші сатып алушы ретінде көрсеткен бірлескен қызмет туралы шартқа қатысушылардың бірінің деректемелері көрсетілуге тиіс. Бұл талап Салық кодексінің 496-бабы 2-тармағының 1) тармақшасына сәйкес қолданылады. Егер сатып алу сенім білдірілген тұлға арқылы жүзеге асырылса, тиісті жолда алушының сенім білдірілген тұлғасының деректемелерін көрсету қажет. Осылайша, жаңа редакция бірлескен қызмет шеңберінде жүзеге асырылатын операциялар кезінде өнім беруші мен алушы бөлімдерінде нақты кімнің деректемелері көрсетілуге тиіс екенін айқындайды.

 

Қатысу үлесін қашан көрсету қажет

Өзгерістер бірлескен қызметке қатысу үлесіне қатысты жолдарды толтыру тәртібіне де әсер етеді. 7.1 «Қатысу үлесі» жолын өнім беруші 10 «Өнім берушінің санаты» жолында «E» немесе «F» ұяшығы белгіленген жағдайда міндетті түрде толтыруға тиіс. Алушы үшін де осындай талап көзделген: 20 «Алушының санаты» жолында «D» ұяшығы белгіленген жағдайда 17.1-жолды толтыру қажет болады. Өзгерістер күшіне енгенге дейін қолданылатын редакцияда бұл жолдарды толтыру салық төлеушінің өз қалауына қалдырылған. 13 қазаннан бастап қағидаларда көзделген жағдайларда оларды толтыру міндетті болады. Бірлескен қызмет туралы шарттар шеңберінде операциялар жүргізетін компаниялар үшін бұл ЭШФ нысанын толтыру тәртібіне тікелей қатысты негізгі тәжірибелік өзгерістердің бірі.

 

Мүлікті қаржылық лизингке беру кезіндегі ЭШФ

Өзгерістердің тағы бір бөлігі қаржылық лизингке қатысты. Шот-фактура нысанын толтыру жөніндегі түсіндірменің 4-тарауында G бөлімінің бағандарына жасалған сілтемелер қолданыстағы нысанға сәйкестендіріледі.

Мүлікті қаржылық лизингке беру кезінде бастапқы ЭШФ-ны толтыру тәртібі де нақтыланады. Лизинг беруші мынадай мәліметтерді көрсетуге тиіс:

• ~ 7-бағанда — берілетін тауардың бүтін санын;
• ~ 11-бағанда — сыйақы сомасын есепке алмағанда, шарт бойынша барлық лизингтік төлемдердің жиынтық сомасы ретінде тауардың құнын;
• ~ 14-бағанда — Салық кодексінің 462-бабының 4-тармағына сәйкес айқындалған айналым мөлшерін;
• ~ 17-бағанда — жанама салықтарды ескере отырып, мерзімдік төлем сомасын;
• ~ 20-бағанда — тауар сәйкестендіргішін.

Осылайша, қағидалар бастапқы ЭШФ-да берілетін тауардың санын, оның құнын, айналым мөлшерін, мерзімдік төлемді және тауар сәйкестендіргішін көрсету тәртібін жеке айқындайды.

 

Қаржылық лизинг бойынша кейінгі ЭШФ-ны қалай толтыру қажет

Қаржылық лизингке берілген мүлік бойынша жазып берілетін кейінгі ЭШФ-да жекелеген бағандарды толтырудың өзге тәртібі көзделген.

• ~ 2-бағанда «6» белгісі көрсетілуге тиіс. Бұл ретте 7 және 11-бағандар бос қалдырылады.
• ~ 17-бағанда мерзімдік төлем сомасы, ал 20-бағанда тауар сәйкестендіргіші көрсетіледі.

Бұл нақтылау бұған дейінгі Түсіндірме редакциясында бағандардың басқа нөмірленуіне және 2017 жылғы Салық кодексінің 381-бабына сілтемелердің болуына да байланысты. Жаңа редакцияда тиісті ережелер шот-фактураның қолданыстағы нысанына және Салық кодексінің қолданыстағы ережелеріне сәйкестендіріледі.

 

E бөлімінің қандай жолдары міндетті болады

Өзгерістер шот-фактура нысанының «Шарт (келісімшарт)» деген E бөліміне де қатысты.

Екі жолды толтыру міндетті болады:

• ~ 28-жол — «Есеп айырысу тәсілі»;
• ~ 29-жол — «Жөнелту тәсілі».

E бөлімінің қалған жолдарын салық төлеуші қажет болған жағдайда толтырады. Демек, өзгерістер күшіне енгеннен кейін ЭШФ жазып беру кезінде шартқа немесе келісімшартқа арналған бөлімдегі осы екі жолды міндетті түрде толтыру қажеттігін ескеру керек.

 

Қандай ережелер өзгеріссіз қалады

Қағидалардың жаңа редакциясы ЭШФ нысаны мен оны толтыру тәртібіне қатысты бірқатар талаптарды өзгертеді, алайда қолданыстағы рәсімдердің барлығы бірдей өзгермейді. Биометриялық сәйкестендіруден өту тәртібі бұрынғы күйінде сақталады. Түзетілген және қосымша ЭШФ-ны растау тәртібі де өзгермейді. Өзгерістер күшіне енгеннен кейін ЭШФ жазып беру мерзімдері де бұрынғыдай қалады. Осылайша, негізгі жаңалықтар жүйеде қолданылатын атауларға, қағидаларды Цифрлық кодекске сәйкестендіруге және ЭШФ-ның жекелеген деректемелері мен бағандарын толтыру тәртібін нақтылауға бағытталған.

 

13 қазаннан бастап бизнес үшін не өзгереді

ЭШФ жазып беру қағидаларындағы өзгерістер жүйемен жұмыс істеу кезінде қолданылатын жалпы ережелерге де, шаруашылық операциялардың жекелеген түрлеріне де қатысты. Жүйені пайдаланушылар үшін қағидаларда қолданылатын атаулар және ЭШФ-ны электрондық цифрлық қолтаңбамен куәландырудың құқықтық негізі өзгереді. Бірлескен қызмет туралы шарттарға қатысушылар үшін өнім берушіні, алушыны және сенім білдірілген тұлғаларды көрсету тәртібі нақтыланады, ал қағидаларда көзделген жағдайларда қатысу үлесі туралы мәліметтерді толтыру міндетті болады. Қаржылық лизинг операциялары бойынша бастапқы және кейінгі ЭШФ-да көрсеткіштерді көрсету тәртібі нақтыланады. Бұдан бөлек, E бөлімін толтыру кезінде «Есеп айырысу тәсілі» және «Жөнелту тәсілі» жолдарын міндетті түрде толтыру қажет екенін ескеру керек. Сонымен қатар өзгерістер ЭШФ жазып беру мерзімдерін, биометриялық сәйкестендіру тәртібін және түзетілген әрі қосымша электрондық шот-фактураларды растаудың қолданыстағы тәртібін қайта қарауды көздемейді.

 

FChain компаниясының бизнеске арналған қызметтері

2026 жылғы 13 қазанда күшіне енетін өзгерістер бухгалтерлік және салықтық есеп жүргізу кезінде ЭШФ толтырудың жаңартылған тәртібін ескеруді талап етеді. Олар бірлескен қызмет және қаржылық лизинг шеңберіндегі операциялар үшін ерекше тәжірибелік маңызға ие. Сонымен қатар E бөліміндегі жолдарды міндетті түрде толтыруды қоса алғанда, жекелеген өзгерістер жалпы ЭШФ нысанына қатысты. FChain компаниясы Қазақстандағы бизнеске бухгалтерлік және құқықтық сүйемелдеу көрсетеді. Шаруашылық операцияларын есепке алуға және құжаттарды ресімдеуге байланысты қызметте мына бағыттар өзекті:

• Бухгалтерлік және салықтық есеп — компанияның бухгалтерлік және салықтық есебін жүргізу және қолданыстағы талаптарды ескере отырып, ағымдағы есепке алу үдерістерін сүйемелдеу.
• Бухгалтерлік есепті қалпына келтіру — есепте олқылықтар немесе қателер болған кезде не бухгалтерлік есепті тиісті күйге келтіру қажет болған жағдайда есептік деректер мен құжаттарды қалпына келтіру.
• Құқықтық кызметтер — Қазақстан Республикасының заңнамасы және оны кәсіпкерлік қызметте қолдану мәселелері бойынша компанияларға кеңестік және құқықтық қолдау көрсету.
• Кәсіпкерлерге құқықтық қолдау — компанияның ағымдағы қызметін, оның ішінде шаруашылық қатынастарды ресімдеу және контрагенттермен өзара іс-қимыл мәселелерін құқықтық сүйемелдеу.
• Келісім-шарттарды жасау — мәміленің сипаты мен тараптардың өзара іс-қимыл талаптарын ескере отырып, шарттарды дайындау және талдау.

ЭШФ-ны дұрыс ресімдеу бухгалтерлік есеп деректерімен және шаруашылық операциялар көрсетілетін құжаттармен байланысты. ЭШФ жазып беру қағидаларындағы өзгерістерді есеп жүргізу және тиісті құжаттарды ресімдеу кезінде, әсіресе шот-фактураларды толтырудың жеке тәртібі белгіленген жағдайларда ескеру маңызды. FChain компаниясының бухгалтерлік және құқықтық сүйемелдеуі компанияның есептік және шарттық құжаттарымен кешенді жұмыс істеуге, Қазақстан заңнамасының қолданыстағы талаптарын ескеруге және тиісті іскерлік үдерістердің бірізділігін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

 

2027 жылға арналған ЕТЖ және АЕК: жаңа көрсеткіштер

Дайындаған: Анель Космаганбетова

Директордың ассистенті

FChain Қазақстан

 📩almaty@f-chain.com
WhatsApp: +7 771 214 1820