2027 жылдан бастап еңбекақы мен жарналарға қойылатын жаңа талаптар - FCHAIN

2027 жылдан бастап еңбекақы мен жарналарға қойылатын жаңа талаптар

2027 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстанда ең төменгі жалақыны (ЕТЖ) 85 000 теңгеден 110 000 теңгеге дейін арттыру жоспарланып отыр. Бұл өзгеріс жұмыс берушілерге тікелей әсер етеді, өйткені еңбекақының ең төменгі мөлшерімен қатар міндетті зейнетақы жарналарын, әлеуметтік аударымдарды есептеу тәртібіне және қызметкерлерге жұмсалатын жалпы шығындарға ықпал етеді. Сонымен бірге жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналарының (ЖМЗЖ) мөлшерлемесін 3,5%-дан 4,5%-ға дейін ұлғайту көзделген. Компаниялар алдағы өзгерістерді алдын ала бағалап, еңбекақы төлеу қорын қайта қарап, жалақы есептеу жүйелерін жаңа талаптарға бейімдеуі қажет.

 

2027 жылдан бастап ең төменгі жалақы: жұмыс берушілерге қойылатын талаптар

Жоспарланған өзгерістерге сәйкес, 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстанда ең төменгі жалақы қазіргі 85 000 теңгенің орнына 110 000 теңгені құрайды. Оның түпкілікті мөлшері 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заңда бекітілуі тиіс. Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 103-бабына сәйкес, айлық жұмыс уақытының нормасын толық орындаған және еңбек міндеттерін атқарған қызметкердің жалақысы заңнамада белгіленген ең төменгі жалақыдан кем болмауы керек. Жұмыс берушілер мынадай талаптарды ескеруі қажет:

1. Толық жұмыс күнімен жұмыс істейтін қызметкерлердің негізгі жалақысы белгіленген ең төменгі мөлшерге сәйкес келуі тиіс.
2. Қосымша төлемдер, үстемеақылар, өтемақы төлемдері және сыйлықақылар ең төменгі жалақы мөлшерін анықтау кезінде есепке алынбайды.
3. Толық емес жұмыс уақыты жағдайында ең төменгі жалақы нақты жұмыс істеген уақытқа мөлшерлес есептеледі.
4. Еңбек және ұжымдық шарттарда, сондай-ақ жұмыс берушінің ішкі құжаттарында белгіленген бірінші разрядтағы қызметкердің ең төменгі тарифтік мөлшерлемесі ЕТЖ-дан төмен болмауы тиіс.

Қызметкерлерінің жалақысы жоспарланған ең төменгі мөлшерден төмен компаниялар еңбекақы төлеу шарттарын қайта қарап, қажет болған жағдайда кадрлық құжаттарға өзгерістер енгізуі тиіс.

 

2027 жылдан бастап ЖМЗЖ мөлшерлемесінің 4,5%-ға дейін өсуі

Негізгі өзгерістердің бірі — жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары мөлшерлемесінің артуы. Қазақстан Республикасы Әлеуметтік кодексінің 251-бабына сәйкес, ЖМЗЖ мөлшерлемесін кезең-кезеңімен ұлғайту көзделген:

1. 2026 жылы — 3,5%;
2. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап — 4,5%;
3. 2028 жылғы 1 қаңтардан бастап — 5%.

ЖМЗЖ жұмыс берушінің өз қаражаты есебінен төленеді және қызметкердің жалақысынан ұсталмайды.

 

ЖМЗЖ есептеу мысалы

Егер 1990 жылы туған қызметкер толық жұмыс күнімен жұмыс істеп, ең төменгі жалақы алатын болса, жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары мынадай болады:

1. 2026 жылы: 85 000 × 3,5% = айына 2 975 теңге.
2. 2027 жылы: 110 000 × 4,5% = айына 4 950 теңге.

Осылайша, мұндай қызметкер үшін жұмыс берушінің ЖМЗЖ бойынша ай сайынғы шығындары 1 975 теңгеге артады. Сонымен қатар ең төменгі жалақының өсуі және басқа да міндетті төлемдердің өзгеруі қызметкерлерге жұмсалатын жалпы шығындардың ұлғаюына әкеледі. Заңнамада ЖМЗЖ төлеуден босатылатын қызметкерлердің жекелеген санаттары қарастырылғанын ескеру қажет. Оларға, атап айтқанда, 1975 жылғы 1 қаңтарға дейін туған адамдар, зейнеткерлік жасқа жеткен қызметкерлер және Әлеуметтік кодекстің 248-бабында көрсетілген өзге де санаттар жатады.

 

ЕТЖ өсуі әлеуметтік және зейнетақы жарналарына қалай әсер етеді

Ең төменгі жалақының ұлғаюы жекелеген міндетті төлемдерді есептеу кезінде қолданылатын табыстың ең төменгі және ең жоғары шектерінің өзгеруіне әкеледі.

1. Әлеуметтік аударымдар (ӘА). Әлеуметтік аударымдарды есептеу үшін ескерілетін ай сайынғы табыстың ең жоғары мөлшері 7 ЕТЖ-мен шектеледі. ЕТЖ 110 000 теңгеге дейін ұлғайған жағдайда бұл шек айына 595 000 теңгеден 770 000 теңгеге дейін өседі. Егер әлеуметтік аударымдарды есептеу объектісі ЕТЖ-дан төмен болса, жалпы ереже бойынша аударымдар ең төменгі жалақы негізінде есептеледі.
2. Жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары (ЖМЗЖ). ЖМЗЖ есептеу үшін қызметкердің 1 ЕТЖ-дан 50 ЕТЖ-ға дейінгі табысы қолданылады. Жоспарланған өсімге сәйкес, есептеу үшін ең төменгі шек 110 000 теңгені, ал ең жоғары шек айына 5 500 000 теңгені құрайды.
3. Қызметкерлердің міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ). Міндетті зейнетақы жарналарын есептеу кезінде ескерілетін табыстың ең жоғары мөлшері де 50 ЕТЖ-мен шектеледі. Егер 2027 жылы ЕТЖ 110 000 теңге деңгейінде белгіленсе, бұл шек 4 250 000 теңгеден 5 500 000 теңгеге дейін ұлғаяды.

Жұмыс берушілер жалақыны есептеу, міндетті төлемдерді анықтау және қызметкерлерге жұмсалатын шығындарды жоспарлау кезінде осы өзгерістерді ескеруі қажет.

 

Еңбекақыдан төленетін бірыңғай төлем мөлшерлемесінің өзгеруі

2027 жылғы 1 қаңтардан бастап еңбекақыдан төленетін бірыңғай төлем мөлшерлемесін 24,8%-дан 25,8%-ға дейін арттыру көзделген. Бірыңғай төлем бірнеше міндетті салық пен әлеуметтік төлемді, соның ішінде ЖМЗЖ-ны біріктіреді. Оны Қазақстан Республикасының Салық кодексінде белгіленген жұмыс берушілердің жекелеген санаттары, атап айтқанда, тиісті арнаулы салық режимдерін қолданатын шағын, орта және микрокәсіпкерлік субъектілері пайдалана алады. Бірыңғай төлемді қолданатын жұмыс берушілер ЖМЗЖ-ны оның құрамында аударады және оны бөлек есептемейді. Ал жекелеген әлеуметтік төлемдерден босатылған қызметкерлер үшін мөлшерлеме заңнамада белгіленген тәртіппен түзетіледі. Компаниялар 2027 жылдың басынан бастап жалақыны дұрыс есептеу үшін қолданылатын салық режимін және міндетті төлемдерді есептеу тәртібін тексеруі қажет.

 

ЕТЖ өсуінің бизнес шығындарына және КТС-ке әсері

Ең төменгі жалақының жоспарланған өсуі еңбекақы төлеу қорының ұлғаюына әкеледі. Бұл әсіресе жалақысы қазіргі ең төменгі деңгейде белгіленген қызметкерлері көп компанияларға әсер етеді. Алдын ала бағалаулар бойынша, жұмыс берушілердің еңбекақы төлеуге жұмсайтын жиынтық шығындары шамамен 426 млрд теңгеге ұлғаюы мүмкін. Сонымен қатар жалақыға және міндетті әлеуметтік төлемдерге жұмсалатын шығындардың артуы корпоративтік табыс салығының (КТС) мөлшеріне әсер етуі мүмкін. Қазақстан Республикасының Салық кодексіне сәйкес, еңбекақы төлеуге жұмсалған шығындар, әлеуметтік аударымдар, ЖМЗЖ және міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыруға аударымдар белгіленген талаптар сақталған жағдайда салықтық шегерімдерге жатқызылады. Осылайша, еңбекақы төлеу қорының ұлғаюы салықтық шегерімдердің өсуіне және тиісінше салық салынатын табыстың азаюына ықпал етуі мүмкін. КТС мөлшеріне нақты әсері компанияның қаржылық көрсеткіштеріне және қолданылатын салық режиміне байланысты болады.

 

Жұмыс берушілер 2027 жылға қалай дайындалуы керек

Жаңа есептік көрсеткіштерге уақтылы көшу үшін компанияларға қолданыстағы еңбекақы төлеу жүйесі мен кадрлық құжаттаманы алдын ала тексеру ұсынылады. Дайындықтың негізгі бағыттары:

1. Жалақы мөлшерін қайта қарау. Қызметкерлердің жалақысы жоспарланған 110 000 теңге мөлшеріндегі ЕТЖ-ға сәйкес келетінін тексеру.
2. Еңбек құжаттарын жаңарту. Қажет болған жағдайда еңбек шарттарына, еңбекақы төлеу туралы ережелерге және басқа да ішкі құжаттарға өзгерістер енгізу.
3. ЖМЗЖ есептеу тәртібін жаңарту. Жалақы есептеу жүйелерін 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап 4,5% мөлшерлемесін қолдануға дайындау.
4. Міндетті төлемдерді тексеру. Әлеуметтік аударымдар, МЗЖ және ЖМЗЖ бойынша есептеу базасының ең төменгі және ең жоғары шектерінің өзгеруін ескеру.
5. Қызметкерлерге арналған бюджетті қайта қарау. Еңбекақы төлеу қорының және жұмыс берушінің қосымша шығындарының күтілетін өсімін бағалау.
6. Салықтық есептеулерді тексеру. КТС бойынша міндеттемелерді жоспарлау кезінде еңбекақы мен міндетті төлемдерге жұмсалатын шығындардың өзгеруін ескеру.

Алдын ала дайындық жүргізу компанияларға жалақы есептеудегі қателердің ықтималдығын азайтуға, еңбек заңнамасының талаптарын сақтауға және қызметкерлерге жұмсалатын шығындарды дәлірек жоспарлауға мүмкіндік береді.

 

FChain Kazakhstan компаниясының жұмыс берушілерге арналған кәсіби қызметтері

FChain Kazakhstan компаниясы бизнеске бухгалтерлік, салықтық, кадрлық және құқықтық сүйемелдеу саласында кәсіби қызметтер ұсынады. Кешенді қызмет көрсету жұмыс берушілерге ішкі үдерістерді заңнамалық өзгерістерге уақтылы бейімдеуге, жалақы мен міндетті төлемдердің дұрыс есептелуін қамтамасыз етуге және қызметкерлерге жұмсалатын шығындарды тиімді басқаруға мүмкіндік береді.

Еңбекақыны есептеу — қолданыстағы заңнама талаптарына сәйкес жалақыны, зейнетақы жарналарын, салықтар мен әлеуметтік төлемдерді кәсіби есептеу.

Бухгалтерлік және салықтық есеп — бухгалтерлік және салықтық есепті жүргізу, қызметкерлерге жұмсалатын шығындарды есепке алу және міндетті есептілікті дайындау.

Кадрлық қызметтер — кадрлық іс жүргізу, еңбек қатынастарын ресімдеу және еңбекақы төлеу шарттары өзгерген кезде құжаттарды жаңарту.

Кадрлық аудит — кадрлық құжаттарды, еңбек шарттарын және еңбекақы төлеу саласындағы заңнамалық талаптардың сақталуын тексеру.

Кәсіпкерлерге құқықтық қолдау — жаңа заңнамалық талаптарды қолдану және еңбек қатынастарын реттеу мәселелері бойынша жұмыс берушілерге құқықтық сүйемелдеу көрсету.

Шарттарды жасау — еңбекақы төлеу шарттарының өзгеруін ескере отырып, еңбек шарттары мен қосымша келісімдерді дайындау және түзету.

Құқықтық аудит — компанияның ішкі құжаттары мен рәсімдерінің еңбек және салық заңнамасы талаптарына сәйкестігін бағалау.

Аутстаффинг — Қазақстан заңнамасының талаптарын сақтай отырып, EOR үлгісі шеңберінде қызметкерлерді ресми жұмысқа орналастыруды және кадрлық сүйемелдеуді ұйымдастыру.

2027 жылдан бастап ең төменгі жалақының жоспарланған өсуі және міндетті жарналар мөлшерлемелерінің өзгеруі жұмыс берушілерден жалақы есептеулерін, кадрлық құжаттарды және қызметкерлерге арналған бюджетті қайта қарауды талап етеді. Жаңа талаптарға алдын ала дайындалу міндетті төлемдердің дұрыс есептелуін қамтамасыз етуге, заңнама талаптарының бұзылуына жол бермеуге және қаржылық жоспарлаудың ашықтығын сақтауға мүмкіндік береді.

 

Қазақстандағы салықтық аудит: аудиторлық қорытындыға жаңа талаптар

Дайындаған: Анель Космаганбетова

Директордың ассистенті

FChain Қазақстан

 📩almaty@f-chain.com
WhatsApp: +7 771 214 1820