Қазақстандағы шағын бизнесті қолдаудың жаңа қағидалары - FCHAIN

Қазақстандағы шағын бизнесті қолдаудың жаңа қағидалары

2026 жылғы 31 тамыздан бастап Қазақстанда «Іскер аймақ» шағын бизнесті қолдаудың бірыңғай бағдарламасына енгізілген өзгерістер күшіне енеді. Түзетулер Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2026 жылғы 18 тамыздағы № 729 қаулысымен енгізілді және сыйақы мөлшерлемесінің бір бөлігін субсидиялау, қаржылық емес шаралар мен инфрақұрылымдық қолдауға қатысты. Бағдарлама микро және шағын кәсіпкерлік субъектілеріне сыйақы мөлшерлемесінің бір бөлігін субсидиялау арқылы жеңілдетілген несие мен лизинг алуға мүмкіндік береді. Жаңартылған қағидалар лизингтік компанияларға жаңа талаптар белгілейді, субсидия беру және мемлекеттік қолдауды бақылау тәртібін өзгертеді, сондай-ақ кәсіпкерлерге арналған жылжымалы қызмет көрсету орындарын енгізеді.

 

Лизингтік компанияларға қойылатын талаптар

«Іскер аймақ» бағдарламасына қатысатын лизингтік компанияларға ең төменгі талаптар белгіленді. Компанияның меншікті капиталы соңғы есепті күндегі қаржылық есептілікке сәйкес кемінде 1 млрд теңгені құрауға тиіс. Сонымен қатар өтінім бергенге дейін компания негізгі қызметін кемінде бір жыл жүзеге асыруы қажет. Бұл талаптар лизингтік компаниялардың бағдарламаға қатысуының жаңартылған қағидаларына енгізілген. Жаңа талаптарға сәйкес «Іскер аймақ» бағдарламасына қатысу үшін лизингтік компания меншікті капиталдың белгіленген мөлшеріне және негізгі қызметті жүзеге асырудың ең төменгі мерзіміне қатысты талаптарды сақтауға тиіс. Түзетулер бағдарламаға қатысатын лизингтік компаниялар үшін нақты қаржылық және қызметтік өлшемдерді белгілейді.

 

Кәсіпкерлерге арналған жылжымалы қызмет көрсету орындары

Қаржылық емес қолдау аясындағы жаңашылдықтардың бірі — жылжымалы қызмет көрсету орындарының енгізілуі. Олар қаржы агенттігінің арнайы жабдықталған автобустары болып табылады және шағын әрі моноқалаларға, аудан орталықтары мен ауылдарға барады. Мұндай қызмет көрсету орындарында азаматтар мемлекеттік қолдаудың қолжетімді құралдары туралы тегін ақпарат алып, кәсіп ашу мәселелері бойынша кеңес және банктермен әрі лизингтік компаниялармен жұмыс істеу шарттары жөнінде түсіндірме ала алады. Бұл тәсіл жылжымалы қызмет көрсету орындары баратын елді мекендерде кеңес беруді көздейді. Кәсіпкерлер қолдау құралдары мен қаржы ұйымдарымен өзара іс-қимыл тәртібі туралы ақпарат ала алады. Автобустарды сатып алу және күтіп-ұстау шығындарын қаржы агенттігі өз қаражаты есебінен өтейді.

 

Сыйақы мөлшерлемесін субсидиялау шарттары

Субсидиялау инвестицияларға және айналым қаражатын толықтыруға арналған жаңа қаржы құралдары бойынша қарастырылған. Сыйақы мөлшерлемесі Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің базалық мөлшерлемесінен 4 пайыздық тармаққа жоғары мөлшерден аспауға тиіс. Қаржы агенттігі атаулы мөлшерлеменің 40%-ын субсидиялайды, ал қалған бөлігін кәсіпкер төлейді. Бұл ретте кәсіпкер төлейтін мөлшерлеме кемінде 12,6% болуы керек. Егер Ұлттық Банктің базалық мөлшерлемесі 17%-дан төмендесе, кәсіпкер үшін мөлшерлеме 12,6% деңгейінде белгіленеді, ал пайда болған айырманы қаржы агенттігі өтейді. Әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілерінің тізіліміне енгізілген жобалар үшін атаулы мөлшерлеменің жартысын субсидиялау көзделген. Инвестициялық жобаны іске асыру кезінде негізгі құралдар, жабдықтар, техника, көлік және құрылыс материалдары тиісті тізілімге енгізілген қазақстандық тауар өндірушілерден сатып алынуға тиіс. Егер қажетті тауар тізілімде болмаса, оны басқа өндірушілерден сатып алуға рұқсат етіледі.

 

Инвестициялық жобаларды іске асыру мерзімдері

Субсидия алған жоба субсидиялау басталған күннен бастап 18 ай ішінде іске асырылуға тиіс. Еңсерілмейтін күш жағдайлары, заңнамадағы елеулі өзгерістер немесе күтпеген техникалық, экономикалық не өндірістік қиындықтар туындаған жағдайда мерзім тағы 6 айға ұзартылуы мүмкін. Инвестициялық жобалар үшін жұмыс орындарын құру талаптары да белгіленген. Кәсіпкер әрбір 100 млн теңге несиеге бір жұмыс орнын, бірақ әр жоба бойынша кемінде бір жұмыс орнын құруға тиіс. Бұл талап қолдау алынған жылдан кейінгі екі қаржы жылы ішінде орындалуы қажет. Субсидиялау кезеңі аяқталғанға дейін кәсіпкердің кірісі жыл сайын жинақталған инфляция деңгейінен төмен емес мөлшерде өсуге тиіс. Айналым қаражатын толықтыруға бағытталған жобалар бойынша бұл талап кіріске де, еңбекақы қорына да қолданылады. Бұл ретте есепті кезеңде инфляция деңгейінен төмен қарай бір пайыздық тармақтан аспайтын ауытқуға жол беріледі.

 

Субсидия алу тәртібі қалай өзгерді

Бағдарламадан белгілі бір банкке немесе лизингтік компанияға шек белгілеу кезеңі алынып тасталды. Енді кәсіпкер қажетті қаржы құралын алу үшін тікелей қаржы ұйымына жүгіне алады. Қаржы ұйымы жобаны бағалайды және оң шешім қабылданған жағдайда құжаттарды қаржы агенттігіне жолдайды. Агенттікке жобаны қарау үшін бес жұмыс күні беріледі. Қолдау көрсету кезіндегі негізгі құжат — субсидиялау шарты. Ол кәсіпкер, қаржы ұйымы және қаржы агенттігі арасында жасалады және агенттіктің сыйақы мөлшерлемесінің бір бөлігін субсидиялауын көздейді. Шартты электрондық цифрлық қолтаңбаны пайдалана отырып электрондық түрде немесе қағаз түрінде рәсімдеуге болады. Қаржы агенттігінің оң шешімі 6 ай бойы күшінде болады.

 

Мемлекеттік қолдауды екі деңгейлі бақылау

Жекелеген өзгерістер мемлекеттік қолдау шаралары мен оларды алушыларды бақылауға қатысты. Бақылауды бюджеттің атқарылуына жауапты орталық уәкілетті орган екі деңгейлі цифрлық жүйе арқылы жүзеге асырады. Бірінші деңгейде өтінімдердің үлгілік тізілімі бар тіркеу жүйесі пайдаланылады, онда белгіленген негізгі талаптарға сәйкестік тексеріледі. Екінші деңгей өтінімдерді қабылдауға және өңдеуге арналған салалық цифрлық жүйелерді қамтиды. Кәсіпкер өтінімді екінші деңгейдегі жүйе арқылы электрондық түрде береді. Егер бірінші деңгейдегі жүйе негізгі талаптарға сәйкессіздікті анықтаса, мемлекеттік қолдау көрсетуден бас тартылады. Осыған байланысты бағдарлама талаптарына сәйкестікті тексеру мемлекеттік қолдауды цифрлық бақылаудың жеке бөлігіне айналады.

 

Өзгерістер шағын бизнес үшін нені білдіреді

Жаңартылған бағдарлама қаржыландыру алу тәртібін ғана емес, кәсіпкердің қолдау алғаннан кейінгі міндеттемелерін орындауын да қамтиды. Инвестициялық жобалар үшін нақты іске асыру мерзімдері, жұмыс орындарын құру және кіріс өсіміне қатысты талаптар белгіленген. Айналым қаражатын қаржыландыру кезінде еңбекақы қорының өзгеруі де ескеріледі. Кәсіпкерлер инвестициялық жобалар аясында негізгі құралдарды, жабдықтарды, техниканы, көлікті және құрылыс материалдарын сатып алуға қойылатын талаптарды да ескеруі қажет. Сонымен бірге қаржы ұйымдарымен өзара іс-қимыл тәртібі өзгереді: өтінім беруші алдымен қаржыландыру алу үшін банкке немесе лизингтік компанияға жүгінеді, ал оң шешім қабылданғаннан кейін құжаттар қаржы агенттігіне жіберіледі. Сондықтан «Іскер аймақ» бағдарламасына қатысу мүмкіндігін қарастырған кезде қаржыландыру шарттары мен субсидияланатын мөлшерлеменің көлемін ғана емес, жобаны іске асыру кезеңінде орындалуға тиіс талаптарды да ескеру маңызды.

 

Бизнестің тиімді жұмысына арналған FChain қызметтері

Мемлекеттік қолдау алу компания қызметіндегі бірқатар өзгерістермен қатар жүруі мүмкін: инвестициялық жобаны іске асыру, жаңа жұмыс орындарын құру, еңбекақы қорының өсуі және қаржылық көрсеткіштерді бақылау қажеттілігі. Мұндай жағдайда есеп деректерінің, қызметкерлермен есеп айырысудың және заңдық құжаттаманың дұрыс жүргізілуі ерекше маңызға ие.

• Бухгалтерлік есепті қалпына келтіру — компанияның бухгалтерлік есебінде олқылықтар, қателер немесе бұзушылықтар болған жағдайда есеп деректері мен құжаттарды қалпына келтіру.
• Қазақстандағы жалақы — еңбекақыны, салықтар мен міндетті төлемдерді есептеу, сондай-ақ оларға байланысты есептілікті дайындау.
• Кәсіпкерлерге құқықтық қолдау — Қазақстан заңнамасының талаптарын ескере отырып, компанияның ағымдағы қызметі бойынша заңдық кеңес беру және сүйемелдеу.
• Құқықтық аудит — ықтимал сәйкессіздіктер мен құқықтық тәуекелдерді анықтау мақсатында компания құжаттары мен қызметінің құқықтық қырларын тексеру.
• Компанияны тіркеу — заңды тұлға құруды және Қазақстанда қажетті тіркеу рәсімдерінен өтуді сүйемелдеу.

«Іскер аймақ» шарттары мемлекеттік қолдауды жобаны іске асыру кезеңінде кәсіпкер орындауға тиіс нақты көрсеткіштер мен міндеттемелерге байланыстырады. FChain компанияның жекелеген бухгалтерлік, есеп айырысу және заңдық үдерістерін жүргізуді өзіне алып, бизнестің ішкі есебі мен құжаттамасын оның қызметінің ерекшелігіне сәйкес жүйелі ұйымдастыруға мүмкіндік береді.

 

ЕАЭО-дағы жедел жүктер және электрондық сауда

Дайындаған: Анель Космаганбетова

Директордың ассистенті

FChain Қазақстан

 📩almaty@f-chain.com
WhatsApp: +7 771 214 1820