Құқықтық жаңалықтар — қыркүйек 2026 жыл - FCHAIN

Құқықтық жаңалықтар — қыркүйек 2026 жыл

2026 жылғы қыркүйекте Қазақстанда құрылыс, еңбек қатынастары, көші-қон, кәсіпкерлік қызмет, нотариат, қаржылық есептілік, цифрландыру, мемлекеттік сатып алу және басқа да салаларға қатысты бірқатар өзгерістер күшіне енеді. Бизнес үшін құжаттарды рәсімдеу, мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл жасау, шетелдік қызметкерлерді тарту және жекелеген қызмет түрлерін жүзеге асыру кезінде жаңа талаптарды ескеру маңызды.

 

Құрылыс: «кілт тапсыру» жобалары және бұзу жұмыстарына қатысты жаңа қағидалар

14 қыркүйектен бастап «кілт тапсыру» құрылыс жобалары бойынша мемлекеттік міндеттемелер тапсырыс берушінің түріне қарай екі санатқа бөлінеді. Егер тапсырыс беруші бюджеттік бағдарламалар әкімшісі болса, мемлекеттік міндеттемелер тиісті бюджет комиссиясы мақұлдаған «кілт тапсыру» құрылыс шарттары бойынша бюджеттен бөлінген сома шегінде қабылданған, бірақ орындалмаған қаржылық міндеттемелерге қатысты тапсырыс беруші мен жеткізушінің құқықтары мен міндеттерін қамтиды. Егер тапсырыс беруші квазимемлекеттік сектор субъектісі болса, «кілт тапсыру» құрылыс шарттары және соларға байланысты бюджеттік бағдарламалар әкімшісі, тапсырыс беруші мен жеткізуші арасында жасалған мемлекеттік міндеттемелерді қабылдау туралы шарттар бойынша міндеттемелер есепке алынады. Мұндай шарттарды жасасудың алдында бюджеттік бағдарламалар әкімшісі мен квазимемлекеттік сектор субъектісі арасында келісім жасалуға тиіс. Сондай-ақ ұлттық валютаның шетел валютасына қатысты бағамының өзгеруіне байланысты «кілт тапсыру» құрылыс шартының сомасын қайта қарауға жол беріледі. Ол үшін тиісті бюджет комиссиясының немесе мәслихаттың шешімі қажет. 5 қыркүйектен бастап құрылыс объектілерін бұзуға шешім беру жөніндегі жаңа қағидалар қолданылады. Жобалау, құрылыс-монтаждау, инжинирингтік және сараптамалық жұмыстарды тиісті рұқсат құжаттары бар субъектілер орындауға тиіс. Бұзу жұмыстарына арналған жұмыс өндірісі жобасын әзірлеу кезінде объектінің сенімділігі мен орнықтылығына жүргізілген техникалық зерттеп-қарау нәтижелері ескеріледі. Егер объектіні бұзу жаңа объектіні салумен қатар жүргізілсе, құрылыс кешенді ведомстводан тыс сараптамадан өткен жобалау құжаттамасының негізінде жүзеге асырылады. Реновация бағдарламасына енгізілген объектілер үшін техникалық зерттеп-қарау жүргізу талап етілмейді. Бұзу жұмыстары кезінде қауіпсіздік шараларын, уақытша қоршауларды, кірме жолдарды және құрылыс қалдықтарын кәдеге жаратуды да қарастыру қажет.

 

Зейнетақы жинақтары: инвестициялаудың жаңа мүмкіндіктері

7 қыркүйектен бастап қазақстандықтар зейнетақы жинақтарын инвестициялық портфельді басқарушының сенімгерлік басқаруына бере алады. Ол үшін Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына басқарушыны және тиісті инвестициялық портфельді таңдау туралы өтініш беру қажет. Басқарушы консервативті, орташа тәуекелді немесе тәуекелі жоғары портфель қалыптастыра алады. Салымшы сенімгерлік басқаруға берілетін зейнетақы жинақтарының көлемін өз бетінше айқындайды.

 

Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдар саласындағы жаңа талаптар

Қазақстанда дәрілік заттар мен медициналық бұйымдар айналымы саласында тергеп-тексеру жүргізу тетігі енгізіледі. Мұндай іс-шаралар аясында зертханалық сынақтар жүргізу үшін дәрілік заттардың, медициналық бұйымдардың, шикізат пен құрамдас бөліктердің үлгілері алынуы мүмкін. Тергеп-тексеру барысында бұзушылықтардың себептері анықталып, заңнама талаптарын сақтамаған субъектілер белгіленеді. Нәтижесінде анықталған бұзушылықтар, оларды жою жөніндегі шаралар және тиісті мерзімдер көрсетілген акт жасалады. Заңмен қорғалатын ақпаратты қоспағанда, тергеп-тексеру нәтижелері ол аяқталғаннан кейін он жұмыс күні ішінде мемлекеттік органның интернет-ресурсында жариялануға тиіс. Сонымен қатар биологиялық белсенді қоспаларды таңбалауға арналған бақылау белгісінің шекті құны бір дана үшін ҚҚС-сыз 2,68 теңге мөлшерінде белгіленді.

 

Қашықтан медициналық қызмет көрсетуге арналған цифрлық ресурстар

Қашықтан медициналық қызмет көрсету кезінде пайдаланылатын цифрлық ресурстарға қойылатын талаптар бекітілді. Оларға телемедициналық жүйелер мен платформалар, НТМС және тағылатын медициналық құрылғылар жатады. Мұндай жүйелер пациенттер мен медицина қызметкерлерінің цифрлық сәйкестендірілуін, ақпараттандырылған келісім беру мүмкіндігін, дербес денсаулық туралы ақпаратқа қолжетімділікті және медициналық цифрлық жүйелермен ықпалдасуды қамтамасыз етуге тиіс. Телемедициналық технологиялардың функционалын дамыту үш кезеңді қамтиды: консультациялық көмек, деректерді цифрлық түрде беру арқылы диагностикалық көмек және деректерді цифрлық түрде беру арқылы зертханалық көмек.

 

Еңбек заңнамасындағы өзгерістер

Еңбек шартын жасасу үшін қажетті құжаттардың тізбесі жаңартылды. Белгілі бір білім мен дағдыларды талап ететін жұмысқа қабылдау кезінде білім туралы құжатты немесе арнайы білімнің, кәсіптік даярлықтың не қайта даярлаудың бар екенін растайтын құжатты ұсыну қажет. Жекелеген жағдайларда кәсіптік біліктілікті тану туралы құжат та талап етілуі мүмкін. Сонымен қатар Еңбек кодексіне кәсіптік оқыту ұғымы енгізілді. Ол кәсіптік білім мен дағдыларды игеруді, жаңартуды және кеңейтуді, сондай-ақ кәсіптік даярлауды, қайта даярлауды және біліктілікті арттыруды қамтиды.

 

Шетелдік жұмыс күшін тарту кезіндегі тәлімгерлік

«Халықтың көші-қоны туралы» Заңға Қазақстанға шетелдік жұмыс күшін тартатын жұмыс берушілерге арналған жаңа талап енгізілді. Мұндай жұмыс берушілер қазақстандық қызметкерлерге тәлімгерлік ұйымдастыруға тиіс. Қазақстандық қызметкерге жоғары білікті шетелдік маманды тартуға негіз болған кәсіптік білімді, дағдыларды және тәжірибені беру үшін шетелдік мамандардың арасынан тәлімгер бекітіледі. Тәлімгерлікті ұйымдастыру тәртібі уәкілетті органның тиісті қағидалары мен талаптарымен айқындалады.

 

Кәсіптік біліктілікті тану

Жергілікті атқарушы органдардың кәсіптік біліктілікті тану саласындағы өкілеттіктері кеңейтілді. Атап айтқанда, олар тіркелген жұмыссыз адамдарға кәсіптік біліктілікті тану рәсімінен өту шығындарын өтеу үшін біржолғы ваучер бере алады, сондай-ақ кәсіптер тізілімін және кәсіптік стандарттарды жаңартуға қатысады. Ұлттық кәсіптік біліктілік органының функциялары да айқындалды. Олардың қатарына Ұлттық біліктілік жүйесінің әдіснамасын дамыту, кәсіптік стандарттарға сараптама жүргізу, жүйені цифрлық сүйемелдеу, аккредиттелген тану орталықтарының тізілімін жүргізу және халықаралық ынтымақтастық жатады. Жаңа нормалар кәсіптік біліктіліктердің салыстырмалылығын қамтамасыз етуді және кәсіптік дағдылар мен құзыреттерді растайтын халықаралық сертификаттарды тануды да көздейді.

 

Көші-қон саласындағы мемлекеттік бақылау

Қазақстан азаматтарын шетелде жұмысқа орналастыру бойынша еңбек делдалдығы қызметтерін көрсететін ұйымдар мен жеке тұлғалардың көші-қон заңнамасын сақтауына мемлекеттік бақылау жүргізу тәртібі енгізіледі. Бақылау субъектіге бару арқылы да, бармай-ақ та жүргізілуі мүмкін. Бармай жүргізілетін профилактикалық бақылау кезінде уәкілетті орган есептілік пен цифрлық деректерді талдайды. Бұзушылықтар анықталған жағдайда субъектіге оларды жою туралы ұсыным анықталған күннен бастап он жұмыс күнінен кешіктірілмей жіберіледі. Мұндай бақылау тоқсанына бір реттен жиі жүргізілмейді.

 

Нотариат қызметі: лицензияны тоқтата тұру мен одан айырудың жаңа негіздері

8 қыркүйектен бастап нотариат қызметі мен заң көмегіне қатысты өзгерістер күшіне енеді. Нотариус лицензиясының қолданылуын тоқтата тұру негіздері кеңейтілді. Олардың қатарына тәртіптік жауапкершілікке бірнеше рет тартылу, дербес деректер туралы заңнаманы бұзу және нотариаттық әрекеттер туралы мәліметтерді бірыңғай нотариаттық цифрлық жүйеге енгізу мерзімдерін бірнеше рет бұзу жатады. Сондай-ақ лицензияның қолданылуы белгілі бір мерзімге тоқтатыла тұратын қосымша жағдайлар белгіленді. Олардың ішінде нотариустың мемлекеттік қызметте болуы, мерзімді әскери қызмет өткеруі немесе өз өкілеттіктерін уақытша орындамау туралы өтініш беруі бар. Лицензиядан айыру негіздерінің тізбесі де кеңейтілді. Оған мемлекеттің, жеке немесе заңды тұлғалардың мүдделеріне зиян келтірген заң бұзушылықтар, ЭЦҚ-ның жабық кілтін басқа тұлғаларға заңсыз беру және дербес деректер туралы заңнаманы бірнеше рет бұзу енгізілді. Электрондық нотариаттық құжаттар міндетті түрде нотариаттық цифрлық архивте қалыптастырылуға тиіс.

 

Атқарушылық іс жүргізу және жеке сот орындаушылары қызметіндегі өзгерістер

1 қыркүйектен бастап жеке сот орындаушыларының кәсіптік жауапкершілігін сақтандырудың үлгілік шарты енгізіледі. Сақтандыру жағдайы ретінде атқарушылық құжаттарды орындау кезінде жіберілген кәсіптік қателердің салдарынан үшінші тұлғалардың мүліктік мүдделеріне келтірілген зиян үшін жеке сот орындаушысының азаматтық-құқықтық жауапкершілігінің туындауы танылады. Жеке сот орындаушылары қаулыларының үлгілік нысандары да жаңартылды. Атап айтқанда, борышкерлердің кірістері мен дебиторлық берешегі туралы мәліметтерді, сондай-ақ интернет-платформалар мен платформалық жұмыспен қамтуға арналған мобильді қосымшалар арқылы алынған кірістер туралы деректерді сұратуға арналған жаңа нысандар енгізілді.

 

Кәсіпкерлерге арналған жаңартулар

23 қыркүйектен бастап жеке кәсіпкер ретінде қызметтің басталғаны туралы хабарламаның жаңа нысаны қолданылады. Акцизделетін тауарларды өндірумен, жинаумен немесе жинақтаумен айналысатын салық төлеушінің қызметті бастау немесе тоқтату туралы хабарламасы да жаңартылады. Сонымен бірге эпидемиялық маңызы төмен объектілерге қатысты қызметті бастау немесе тоқтату туралы жеке хабарлама нысаны енгізіледі. Металл сынықтарын жинауға рұқсат алу тәртібі де жаңартылды. Құжаттар цифрлық үкіметтің веб-порталы арқылы беріледі. Алдымен олардың толықтығы мен жарамдылық мерзімі тексеріліп, одан кейін рұқсат беру талаптарына сәйкестігі бағаланады.

 

Өнеркәсіп пен импорт саласындағы өзгерістер

Өнеркәсіпті дамытуға бағытталған шарттарды жоспарлау және жасасу қағидалары жаңартылды. Ірі тапсырыс берушілер жыл сайын сатып алу жоспарларын уәкілетті органға ұсынады, содан кейін келісілген тауарлар тізбесі тізілімде орналастырылады. Бұдан кейін өңдеу өнеркәсібі кәсіпорындары тиісті шарттарды жасасуға өтінім бере алады. 1 қыркүйектен бастап Қытайдан оталдыру шамдарын әкелуге арналған квоталарды бөлу қағидалары да қолданылады. Жылдық квота 6 млн дана, оның 80%-ы сыртқы сауда қызметіне қатысушылар арасында, ал 20%-ы дистрибьюторлар арасында бөлінеді. Квота шегінде тауарларды демпингке қарсы баж төлемей әкелу үшін лицензия қажет. Квота бойынша әкелінген тауарларды Еуразиялық экономикалық одақтың басқа мүше мемлекеттерінің аумағына әкетуге болмайды.

 

Кадрлық процестерді цифрландыру

Мемлекеттік мекемелер мен квазимемлекеттік ұйымдар үшін цифрлық кадрлық жүйеде кадрлық процестерді жүргізудің бірыңғай қағидалары бекітілді. Жүйе кадрлық рәсімдердің автоматтандырылуы мен ашықтығын қамтамасыз етуге тиіс, ал ұйымдар қызметкерлер туралы мәліметтердің дұрыстығын, толықтығын және өзектілігін қамтамасыз етуге міндетті. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап белгілі бір мәліметтер болмаған жағдайда жұмыс беруші мүдделер қақтығысын анықтау үшін оларды цифрлық жүйелерден ала алады. Электрондық кадрлық құжаттар олардың заңдық күшін және түпнұсқалығын кейіннен растау мүмкіндігін қамтамасыз ете отырып сақталуға және архивтелуге тиіс.

 

ЭЦҚ-ны тексерудің жаңа қағидалары

Электрондық цифрлық қолтаңбаны қалыптастыру және оның түпнұсқалығын тексеру қағидалары қабылданды. Тексеру ЭЦҚ-ны криптографиялық тексеруді, қол қоюшы тұлғаның сертификатын тексеруді және болған жағдайда уақыт белгісі түбіртегін тексеруді қамтиды. Тексеру нәтижесі оң болған жағдайда электрондық құжат өз қолымен қол қойылған құжатқа теңестіріледі және бірдей заңдық салдарға ие болады. Сондай-ақ бұрын қалыптастырылған қолтаңбаларды тексеру мүмкіндігі сақталған жағдайда бір электрондық құжатта бірнеше ЭЦҚ болуына жол беріледі.

 

Жария мүдделі ұйымдардың қаржылық есептілігі

Жария мүдделі ұйымдардың қаржылық есептілікті депозитарийге ұсыну қағидалары өзгереді. Бұл ретте қаржылық есептілікті ұсынудың негізгі тәртібі мен мерзімдері сақталады. Өзгерістер қағидалардың құқықтық негіздеріне, терминологияға, салық органдарының цифрлық жүйелерімен өзара іс-қимылға және міндетті аудитке қойылатын талаптарға қатысты. Сонымен қатар аудиторлық есеп цифрлық PDF форматында ұсынылатын болады.

 

Мемлекеттік сатып алу

8 қыркүйектен бастап мемлекеттік сатып алуда ұлттық режимнен жаңа алып тастау белгіленді. Ол Сенімді цифрлық объектілер тізіліміне енгізілген және шет мемлекеттерден шығатын тауарлар мен қызметтерге қатысты, заңнамада көзделген жекелеген тауарлар санаттары мен жағдайларды қоспағанда. Тиісті мемлекеттік сатып алуға Қазақстандық тауар өндірушілер тізіліміне енгізілген жеке және заңды тұлғалар қатыса алады.

 

Бизнес нені ескеруі қажет

Қыркүйектегі өзгерістер компаниялар қызметінің бірнеше бағытын бірден қамтиды: шарттық жұмыс, құрылыс, кадрлық процестер, еңбек қатынастары, көші-қон, лицензиялау, қаржылық есептілік, цифрлық құжаттар және мемлекеттік сатып алуға қатысу. Сондықтан бизнес жаңа талаптарға сәйкестікті қамтамасыз ету үшін ішкі рәсімдер мен құжаттарды уақтылы қайта қарауы қажет. Бұл әсіресе шетелдік қызметкерлерді тартатын, құрылыс саласында жұмыс істейтін, реттелетін қызмет түрлерін жүзеге асыратын, мемлекеттік сатып алуға қатысатын немесе міндетті есептілік тапсыратын компаниялар үшін маңызды.

 

FChain кәсіби сүйемелдеуі

Заңнамадағы өзгерістер бизнес қызметінің бірнеше бағытына — кадрлық және көші-қон процестерінен бастап құрылысқа, есептілікке және салалық реттеуге дейін — әсер етеді. FChain Қазақстандағы компанияларға қолданыстағы заңнама талаптарын ескере отырып кешенді кәсіби сүйемелдеу көрсетеді.

• Кәсіпкерлерге құқықтық қолдау— Қазақстан заңнамасы бойынша консультациялар және компанияның ағымдағы қызметіне, құжаттарына және мемлекеттік органдармен өзара іс-қимылына құқықтық қолдау көрсету.
• Қазақстандағы құрылыс компанияларына заңгерлік сүйемелдеу — шарттық жұмыс, рұқсат беру құжаттамасы және салалық талаптарды сақтау мәселелері бойынша құрылыс бизнесіне құқықтық қолдау көрсету.
• Қазақстандағы фармацевтикалық компанияларына құқықтық сүйемелдеу — Қазақстандағы фармацевтикалық компаниялардың қызметіне қойылатын арнайы талаптарды ескере отырып құқықтық қолдау көрсету.
• Құқықтық аудит — ықтимал құқықтық тәуекелдер мен заңнама талаптарына сәйкессіздіктерді анықтау үшін компания қызметін, шарттарын және ішкі құжаттарын кешенді тексеру.
• Бухгалтерлік және салықтық есеп — бухгалтерлік және салық есебін жүргізу, есептілікті дайындау және компанияның ағымдағы қаржылық процестерін сүйемелдеу.
• Кадрлық қызметтер — еңбек қатынастарын рәсімдеу, кадрлық құжаттарды дайындау және еңбек заңнамасының талаптарына сәйкес кадрлық рәсімдерді сүйемелдеу.
• Көші-қон қызметтері — компаниялар мен шетелдік мамандарға еңбек көші-қоны, қажетті рұқсаттар мен құжаттарды рәсімдеу мәселелері бойынша сүйемелдеу көрсету.

Кешенді кәсіби сүйемелдеу компанияларға заңнамадағы өзгерістерді уақтылы ескеруге және құқықтық, кадрлық және қаржылық тәуекелдерді төмендетуге мүмкіндік береді. FChain мамандары компания қызметінің ерекшеліктерін ескере отырып консультация беруге және қажетті сүйемелдеу форматын ұсынуға дайын.

 

Туризм саласындағы қағидалар жаңартылды

Дайындаған: Анель Космаганбетова

Директордың ассистенті

FChain Қазақстан

  📩almaty@f-chain.com
WhatsApp: +7 771 214 1820