Құрылыстағы ұзақ мерзімді шарттардың салықтық есебі - FCHAIN

Құрылыстағы ұзақ мерзімді шарттардың салықтық есебі

Құрылыс саласында мердігер ұйымдар ұзақ мерзімді шарттардың салықтық есебін жүргізудің арнайы тәртібін қолданады. Қазақстан Республикасының жаңа Салық кодексінде мердігерлік шартты ұзақ мерзімді шартқа жатқызу өлшемі нақтыланып, сондай-ақ осындай шарттар бойынша кірісті айқындау әдістері көзделген. Мердігерлер үшін әрбір құрылыс нысаны бойынша салықтық есеп жүргізу кезінде осы қағидаларды ескеру маңызды.

 

Қандай шарттар ұзақ мерзімді шарттарға жатады

Бұрын құрылыс нысаны бойынша жұмыстардың басталуы мен аяқталуы әртүрлі есепті кезеңдерге сәйкес келетін мердігерлік шарт ұзақ мерзімді шарт болып есептелетін. Бұл ретте құрылыстың нақты ұзақтығы ескерілмейтін. Қазақстан Республикасы жаңа Салық кодексінің 294-бабына сәйкес, енді негізгі өлшем құрылыстың ұзақтығы болып табылады. Жұмыстардың басталу және аяқталу күндеріне қарамастан, құрылыс мерзімі 12 айдан асатын мердігерлік шарт ұзақ мерзімді шартқа жатады. Ұзақ мерзімді шарттар бойынша кірістерді есепке алудың арнайы тәртібі тек мердігерлерге қолданылады. Салықтық есеп әрбір құрылыс нысаны бойынша бөлек жүргізілуі тиіс. Мұндай тәртіп белгіленген салықтық есеп әдісіне сәйкес құрылыс-монтаждау жұмыстары орындалатын бүкіл кезең ішінде кірісті тануды көздейді. Бұл ретте бір нысан бойынша бухгалтерлік және салықтық есеп көрсеткіштері бір-бірінен ерекшеленуі мүмкін. Жекелеген айларда КС-2 нысанымен расталған және бухгалтерлік есепте көрсетілген құрылыс ұйымының кірісі осы шарт бойынша салықтық есеп мақсатында танылатын кіріс сомасына сәйкес келмеуі мүмкін.

 

Салықтық есептің қандай әдістері көзделген

Салық кодексінде ұзақ мерзімді шарт бойынша салық салынатын кірісті айқындаудың екі әдісі көзделген:

1. нақты әдіс;
2. аяқтау әдісі.

Мердігер ұйым қолданылатын әдісті дербес таңдап, оны салық тіркелімінде көрсетеді. Егер әдіс көрсетілмесе, әдепкі бойынша нақты шығындарға негізделген нақты әдіс қолданылады. Ұсынылған материалда нақты әдісті қолдану тәртібі егжей-тегжейлі қарастырылған. Бастапқы материалда аяқтау әдісі бойынша есептеу тәртібі келтірілмегендіктен, төменде тек нақты әдіс қарастырылады.

 

Ұзақ мерзімді шарттың аяқталу күні қалай айқындалады

Қазақстан Республикасы Салық кодексінің 294-бабына сәйкес, ұзақ мерзімді шарттың қолданылу мерзімінің аяқталу күні ретінде мына екі күннің неғұрлым кеші танылады:

1. шарт бойынша соңғы кезеңге немесе жұмыстардың бүкіл көлеміне орындалған жұмыстар актісіне қол қойылған күн;
2. нысанды пайдалануға қабылдау актісіне қол қойылған күн.

Шарттың қолданылу мерзімі аяқталған күннен кейін жұмсалған шығыстар ұзақ мерзімді шарт бойынша кірісті айқындау кезінде есепке алынбайды. Егер шарттың қолданылу кезеңінде кірістер немесе шығыстар сомасы өзгерсе, мұндай өзгерістер кірісті айқындау кезінде олар болған салық кезеңінен бастап ескеріледі.

 

Нақты әдіс қалай қолданылады

Нақты әдісті қолдану тәртібі Қазақстан Республикасы Салық кодексінің 295-бабында белгіленген. Осы әдіс бойынша есепті салық кезеңіндегі ұзақ мерзімді шарттан түсетін кіріс ретінде сол кезеңде алынуға жататын немесе алынған кіріс танылады. Бұл ретте оның мөлшері тиісті кезеңде ұзақ мерзімді шарт бойынша шегерімге жатқызылған шығыстар сомасынан кем болмауға тиіс. Осылайша, салық салынатын кірісті айқындау кезінде мердігер нақты алынған немесе алынуға жататын кірісті ғана емес, нақты ұзақ мерзімді шарт бойынша шегерім ретінде танылған шығыстар сомасын да ескеруі тиіс. Егер шарттың қолданылу мерзімі ішінде осы әдіспен есептелген кіріс шарттың бүкіл қолданылу кезеңі үшін айқындалатын жалпы кіріс сомасынан асып кетсе, арнайы тәртіп қолданылады. Мұндай асып кету туындаған салық кезеңінде кіріс шарттың бүкіл мерзімі үшін айқындалған жалпы кіріс пен алдыңғы салық кезеңдерінде жиынтық жылдық кіріске енгізілген кіріс арасындағы оң айырма мөлшерінде танылады. Мұндай шарттың кейінгі салық кезеңдерінде кіріс нөлге тең деп танылады.

 

Мердігерлер нені ескеруі керек

Құрылыс ұзақтығына қатысты жаңа өлшем нақты шарттың ұзақ мерзімді шартқа жататынын айқындауда маңызды рөл атқарады. Егер құрылыс мерзімі 12 айдан асса, мердігер жұмыстардың басталуы мен аяқталуы қай есепті кезеңдерге сәйкес келетініне қарамастан, салықтық есептің арнайы қағидаларын қолдануы қажет. Сондай-ақ есеп әдісін алдын ала таңдап, оны салық тіркелімінде бекіту маңызды. Егер әдіс таңдалмаса, нақты әдіс қолданылады. Шартты орындау барысында әрбір құрылыс нысаны бойынша кірістер мен шығыстарды бөлек есепке алып, олардың өзгерістерін тиісті салық кезеңінде уақтылы көрсету қажет. Бухгалтерлік және салықтық көрсеткіштер арасындағы ықтимал айырмашылықтарға ерекше назар аудару қажет. Орындалған жұмыстарды растайтын құжаттар негізінде бухгалтерлік есепте көрсетілген кіріс ұзақ мерзімді шарт бойынша салықтық есеп мақсатында танылатын кіріс сомасына әрдайым сәйкес келе бермеуі мүмкін.

 

Құрылыс компанияларына арналған FChain қызметтері

Ұзақ мерзімді құрылыс шарттарының салықтық есебі операцияларды дұрыс көрсетумен ғана емес, шарт талаптарымен және мердігер қызметін құқықтық сүйемелдеумен де байланысты. FChain құрылыс саласындағы компанияларға мынадай бейінді қызметтер ұсынады:

• Бухгалтерлік есепті қалпына келтіру — бухгалтерлік есепте олқылықтар, қателер немесе сәйкессіздіктер болған жағдайда алдыңғы кезеңдердегі есеп деректері мен құжаттаманы қалпына келтіру.
• Қазақстандағы құрылыс компанияларын заңдық сүйемелдеу — саланың ерекшеліктері мен Қазақстан заңнамасының талаптарын ескере отырып, құрылыс компанияларының қызметін құқықтық сүйемелдеу.
• Келісім-шарттарды жасау — нақты жобаның талаптары мен тараптар арасындағы қатынастардың сипатын ескере отырып, шарттық құжаттаманы әзірлеу және заңдық тұрғыдан тексеру.
• Құқықтық аудит — ықтимал құқықтық тәуекелдерді анықтау мақсатында компанияның құжаттарын, шарттық қатынастарын және қызметінің құқықтық аспектілерін кешенді тексеру.
• Кәсіпкерлерге құқықтық қолдау — Қазақстан Республикасының заңнамасын қолдану мәселелері бойынша компанияның ағымдағы қызметіне кеңес беру және құқықтық сүйемелдеу.

FChain ұсынатын кәсіби сүйемелдеу құрылыс компаниясының есептік және құқықтық үдерістерін ұзақ мерзімді жобаларға, шарттық құжаттамаға және заңнама талаптарын сақтауға бағытталған жүйелі тәсіл аясында біріктіруге мүмкіндік береді.

 

2026 жылғы тамыздан бастап стратегиялық цифрлық майнингке талаптар

Дайындаған: Анель Космаганбетова

Директордың ассистенті

FChain Қазақстан

 📩almaty@f-chain.com
WhatsApp: +7 771 214 1820