Қазақстанда 2026 жылғы қазанда салық өсімпұлы төмендеді: жаңа мөлшерлемелер - FCHAIN

Қазақстанда 2026 жылғы қазанда салық өсімпұлы төмендеді: жаңа мөлшерлемелер

2026 жылғы 27 қазаннан бастап Қазақстанда салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді уақтылы төлемегені үшін өсімпұлдың жаңа мөлшерлемелері қолданылады. Салық төлеушілердің басым бөлігі үшін өсімпұлдың жылдық мөлшерлемесі 20,3125%-дан 19,6875%-ға дейін төмендеді. Бұл өзгеріс Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің базалық мөлшерлемесінің 16,25%-дан 15,75%-ға дейін төмендеуіне байланысты. Жаңа көрсеткіштер салық берешегін есептеу, мерзімі өткен төлемдер бойынша өсімпұл сомасын анықтау және бюджетпен есеп айырысуды тексеру кезінде ескерілуі тиіс. Компаниялар үшін берешектің пайда болған кезеңіне және салық төлеушінің санатына қарай тиісті мөлшерлемелерді дұрыс қолдану ерекше маңызды.

 

Салық өсімпұлының мөлшері неге өзгерді?

2026 жылғы 23 қазанда Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Ақша-кредит саясаты комитеті базалық мөлшерлемені 16,25%-дан 15,75%-ға дейін төмендету туралы жариялады. Белгіленген тәртіпке сәйкес базалық мөлшерлемені өзгерту туралы шешімдер келесі аптаның бірінші жұмыс күнінен бастап күшіне енеді. Республика күніне байланысты демалыс күні ауыстырылғандықтан, 26 қазан демалыс күні болды. Осыған орай жаңа мөлшерлеме 2026 жылғы 27 қазан, сейсенбі күнінен бастап қолданысқа енгізілді. Салықтарды уақтылы төлемегені үшін есептелетін өсімпұл мөлшері Ұлттық Банктің базалық мөлшерлемесіне тікелей байланысты. Қазақстан Республикасы Салық кодексінің 5-бабының 2) тармақшасына сәйкес өсімпұл мерзімі өткен әрбір нақты күнде қолданыста болған базалық мөлшерлемеге белгіленген коэффициентті қолдану арқылы есептеледі. Бұл коэффициенттің шамасы салық төлеушінің санатына байланысты болады. Осылайша, базалық мөлшерлеменің өзгеруі орындалмаған салық міндеттемелері бойынша есептелетін өсімпұл мөлшеріне тікелей әсер етеді.

 

2026 жылғы 27 қазаннан бастап қолданылатын өсімпұлдың жаңа мөлшерлемелері

Салық төлеушілер мен салық агенттерінің басым бөлігі үшін өсімпұлды есептеу кезінде Ұлттық Банктің базалық мөлшерлемесіне 1,25 коэффициенті қолданылады. Қолданыстағы базалық мөлшерлеме 15,75% болған жағдайда өсімпұлдың жылдық мөлшерлемесі 19,6875%-ды құрайды. 2026 жылғы 27 қазанға дейін базалық мөлшерлеме 16,25% деңгейінде болған кезде осы санаттағы салық төлеушілер үшін өсімпұл жылдық 20,3125%-ды құраған. Демек, базалық мөлшерлеменің төмендеуі өсімпұл мөлшерлемесінің 0,625 пайыздық тармаққа азаюына алып келді. Көлденең мониторингке қатысушылар үшін 0,65 мөлшеріндегі төмендетілген коэффициент көзделген. Базалық мөлшерлеменің өзгеруіне байланысты осы санаттағы салық төлеушілер үшін өсімпұлдың жылдық мөлшерлемесі 10,5625%-дан 10,2375%-ға дейін төмендеді. Осылайша, көлденең мониторингке қатысушылар салық төлеушілердің басым бөлігімен салыстырғанда өсімпұлдың төмендетілген мөлшерлемесін қолдануды жалғастырады. Өсімпұл белгіленген мерзімде төленбеген салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің сомаларына есептеледі. Бұл талап аванстық және ағымдағы төлемдерге де қолданылады. Өсімпұл төлемнің белгіленген мерзімінен кейінгі күннен бастап берешек бюджетке нақты төленген күнді қоса алғанда, мерзімі өткен әрбір күн үшін есептеледі. Бұл ретте төленбеген өсімпұл салық бойынша негізгі берешекпен және айыппұлдармен бірге жалпы салық берешегінің құрамына кіреді.

 

Егер салық берешегі 27 қазанға дейін пайда болса, өсімпұл қалай есептеледі?

Өсімпұлды есептеу кезінде мерзімі өткен әрбір нақты күнде қолданыста болған Ұлттық Банктің базалық мөлшерлемесін ескеру қажет. Егер салық берешегі 2026 жылғы 27 қазанға дейін пайда болып, осы күннен кейін де өтелмеген болса, өсімпұл тиісті кезеңдер бойынша жеке есептеледі. Салық төлеушілердің басым бөлігі үшін 2026 жылғы 26 қазанды қоса алғандағы мерзімі өткен күндерге жылдық 20,3125% мөлшерлемесі, ал 27 қазаннан бастап 19,6875% мөлшерлемесі қолданылады. Көлденең мониторингке қатысушылар үшін осы кезеңдерге сәйкесінше жылдық 10,5625% және 10,2375% мөлшерлемелері қолданылады. Демек, жаңа мөлшерлеме бұрын пайда болған берешектің бүкіл кезеңіне қолданылмайды. Өсімпұлдың жалпы сомасын анықтау кезінде базалық мөлшерлеме өзгергенге дейінгі және өзгергеннен кейінгі мерзімі өткен күндерді бөлек есептеу қажет. Бұл әсіресе алдыңғы кезеңдерден өтелмеген салық міндеттемелері бар ұйымдар үшін маңызды, өйткені берешектің бүкіл мерзіміне бір мөлшерлемені қолдану есептелген өсімпұл сомасының дұрыс анықталмауына әкелуі мүмкін. Компаниялар салық берешегін тексеру, бюджетке төлемдер дайындау және есептелген өсімпұлды бухгалтерлік есепте көрсету кезінде осы ерекшеліктерді ескеруі тиіс. Мерзімі өткен кезеңдерді дұрыс бөлу есептеулердің дәлдігін қамтамасыз етуге және салық органдарының деректерімен сәйкессіздіктердің туындауын болдырмауға мүмкіндік береді.

 

ҚҚС-ты уақтылы қайтармағаны үшін есептелетін өсімпұлдың төмендеуі

Базалық мөлшерлеменің өзгеруі салық төлемдерін есепке жатқызудың немесе қайтарудың белгіленген мерзімдері бұзылған жағдайда салық органдары салық төлеушілердің пайдасына есептейтін өсімпұл мөлшеріне де әсер етті. Тиісті талаптар төленген және артық төленген салықтар мен бюджетке төленетін басқа да төлемдерді, сондай-ақ қосылған құн салығының (ҚҚС) асып кету сомаларын уақтылы есепке жатқызбау немесе қайтармау жағдайларына қолданылады. 2026 жылғы 27 қазаннан бастап мұндай өсімпұлдың мөлшері де Ұлттық Банктің базалық мөлшерлемесінің төмендеуіне сәйкес азайды. ҚҚС қайтаруға байланысты операцияларды жүзеге асыратын ұйымдар үшін бұл өзгеріс бюджетпен есеп айырысуды тексеру және салық органдары белгіленген мерзімдерді бұзған жағдайда есептелуге тиіс сомаларды анықтау кезінде маңызды. Қолданыстағы мөлшерлемелерді дұрыс қолдану компанияларға тиісті сомаларды дәлірек есептеуге және бухгалтерлік әрі салықтық есеп деректерінің дұрыстығын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

 

Ұлттық Банктің базалық мөлшерлемесі 2026 жылы қалай өзгерді?

2026 жыл бойы Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі базалық мөлшерлемені біртіндеп төмендетті. Қаңтар, наурыз және сәуір айларында бұл көрсеткіш 18% деңгейінде сақталды. Маусымда базалық мөлшерлеме 17%-ға, шілдеде 16,75%-ға, ал қыркүйекте 16,25%-ға дейін төмендетілді. Кезекті төмендеу нәтижесінде 15,75% мөлшерлемесі 2026 жылғы 27 қазаннан бастап күшіне енді. Осы өзгерістердің нәтижесінде салық төлеушілердің басым бөлігі үшін өсімпұлдың жылдық мөлшерлемесі 22,5%-дан 19,6875%-ға дейін қысқарды. Осылайша, жыл бойы базалық мөлшерлеменің біртіндеп төмендеуі салық міндеттемелерін уақтылы орындамауға байланысты есептелетін қосымша сомалардың азаюына алып келді. Ұлттық Банк ақша-кредит саясатының жұмсартылуын инфляция қарқынының баяулауымен байланыстырады. 2026 жылғы қыркүйекте жылдық инфляция 9,3%-ды құрап, қатарынан он екінші ай төмендеуін жалғастырды. Сонымен қатар реттеуші орган 2026 жылдың соңына дейін базалық мөлшерлеменің қайта өзгеру ықтималдығын төмен деп бағалайды. Кәсіпкерлік субъектілері үшін базалық мөлшерлеменің өзгеруі қаржылық жағдайларды бағалау кезінде ғана емес, салық міндеттемелері бойынша өсімпұлды есептеу барысында да маңызды. Сондықтан ұйымдар қолданыстағы көрсеткіштерді ескеріп, бюджетпен есеп айырысуға әсер етуі мүмкін Ұлттық Банктің кейінгі шешімдерін уақтылы қадағалауы қажет.

 

Өсімпұл мөлшерлемелерінің өзгеруі кәсіпкерлік субъектілері үшін нені білдіреді?

Өсімпұл мөлшерлемесінің төмендеуі салықтар мен басқа да міндетті төлемдерді уақтылы төлемегені үшін есептелетін қосымша сомаларды азайтады. Алайда бұл өзгеріс салық төлеушілерді бюджетке қаражат аударудың белгіленген мерзімдерін сақтау міндетінен босатпайды. Мөлшерлеме төмендеген жағдайда да төлемнің ұзақ уақыт кешіктірілуі жалпы салық берешегінің ұлғаюына әкеледі. Компаниялар мерзімі өткен кезеңді дұрыс анықтауға және тиісті мөлшерлемені қолдануға ерекше назар аударуы тиіс. Егер берешек Ұлттық Банктің базалық мөлшерлемесі өзгерген бірнеше кезеңді қамтыса, өсімпұл мерзімі өткен әрбір күнде қолданыста болған көрсеткіштерді ескере отырып есептелуі қажет. Бұдан бөлек, ұйымдар бюджетпен есеп айырысу жағдайын уақтылы тексеріп, өсімпұлдың есептелуін бақылап, салық міндеттемелерінің есеп деректерінде дұрыс көрсетілуін қамтамасыз етуі маңызды. Салық төлемдерін тұрақты тексеру, есептілікті ұсыну мерзімдерін сақтау және берешекті уақтылы анықтау қосымша қаржылық міндеттемелердің туындау ықтималдығын төмендетуге мүмкіндік береді. Операциялар көлемі үлкен компаниялар үшін салық міндеттемелерін жүйелі бақылау және бухгалтерлік әрі салықтық есеп деректерінің өзара сәйкестігін қамтамасыз ету ерекше маңызға ие.

 

FChain Kazakhstan компаниясының кәсіби бухгалтерлік қызметтері

Өсімпұл мөлшерлемелерінің өзгеруі кәсіпкерлік субъектілерінен салық міндеттемелерін есептеуге, төлем мерзімдерін бақылауға және берешекті бухгалтерлік есепте дұрыс көрсетуге мұқият қарауды талап етеді. FChain Kazakhstan компаниясы Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарын сақтауға, қаржылық есептеулердің дәлдігін арттыруға және салық міндеттемелеріне байланысты тәуекелдерді төмендетуге бағытталған кәсіби бухгалтерлік, салықтық және құқықтық қызметтерді ұсынады.

Кәсіпкерлік субъектілерінің қажеттіліктеріне қарай FChain компаниясы келесі қызметтерді ұсынады:

• Бухгалтерлік және салықтық есеп — бухгалтерлік және салықтық есепті жүргізу, есептілікті дайындау, міндетті төлемдерді бақылау және салық берешегін есепте дұрыс көрсету.
• Бухгалтерлік есепті қалпына келтіру — өткен есептік кезеңдердегі қателерді анықтау және түзету, есеп деректерін қалпына келтіру және салық міндеттемелерінің дұрыс көрсетілуін тексеру.
• Еңбекақыны есептеу — еңбекақыны, оған байланысты салықтар мен міндетті төлемдерді қолданыстағы заңнама талаптары мен белгіленген мерзімдерге сәйкес есептеу.

FChain Kazakhstan компаниясы салықтық есептеулердің дәлдігіне, міндеттемелердің уақтылы орындалуына және қаржылық тәуекелдердің алдын алуға ерекше назар аудара отырып, кәсіпкерлік субъектілеріне кешенді бухгалтерлік және құқықтық сүйемелдеу қызметтерін ұсынады. Кәсіби сүйемелдеу компанияларға есеп деректерінің дұрыстығын сақтауға, бюджетпен есеп айырысуды бақылауға және қолданыстағы салық заңнамасының талаптарын орындауға мүмкіндік береді. 2026 жылғы 27 қазаннан бастап өсімпұл мөлшерлемесінің төмендеуі мерзімі өткен салық төлемдеріне байланысты қаржылық жүктемені азайтады, алайда міндеттемелерді уақтылы орындамаудың салдарын толық жоймайды. Кәсіпкерлік субъектілері үшін тиісті кезеңдерге белгіленген мөлшерлемелерді дұрыс қолдану, салық берешегін бақылау және міндетті төлемдерді уақтылы аудару маңызды болып қала береді. Бухгалтерлік және салықтық есепті жүйелі жүргізу қателердің туындау ықтималдығын азайтуға, бюджетпен есеп айырысудың ашықтығын қамтамасыз етуге және қосымша қаржылық міндеттемелердің пайда болу тәуекелдерін төмендетуге мүмкіндік береді.

 

2026 жылға арналған 200.00-нысан: толтыру мен тапсырудың жаңа қағидалары

Дайындаған: Анель Космаганбетова

Директордың ассистенті

FChain Қазақстан

 📩almaty@f-chain.com
WhatsApp: +7 771 214 1820