ЖТС және салықтық шегерімдер: 2027 жылдан бастап ұсынылатын өзгерістер - FCHAIN

ЖТС және салықтық шегерімдер: 2027 жылдан бастап ұсынылатын өзгерістер

Қазақстанда жеке табыс салығын есептеу және салықтық шегерімдерді қолдану тәртібіне өзгерістер енгізу қарастырылып жатыр. Тиісті түзетулер Салық кодексіне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы заң жобасында көзделген. Құжат 2026 жылғы 25 қыркүйекке дейін талқылауда болады. Жоба салық агенттерінің ЖТС есептеуіне жаңа тәсілді ұсынады, базалық және әлеуметтік салықтық шегерімдерді қолдану қағидаларын нақтылайды, сондай-ақ дивидендтер мен директорлар кеңесі мүшелерінің кірістеріне қатысты жеке тәртіп белгілейді. Жобаның 2-бабына сәйкес заңды 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізу жоспарланып отыр, ал жекелеген нормалар үшін өзге мерзім — 2035 жылғы 1 қаңтар көзделген. Әрбір норманың түпкілікті қолданысқа енгізілу мерзімі заңның қабылданған редакциясына және оны қолданысқа енгізу тәртібіне байланысты болады.

 

ЖТС–ты өспелі қорытындымен есептеу

Ұсынылып отырған негізгі өзгерістердің бірі салық агентінің ЖТС есептеу тәртібіне қатысты. Қазіргі уақытта Салық кодексінің 441-бабы қызметкердің кірісінен салық есептеу тәртібін реттейді. Жоба бұл тәртіпті төлем көзінен салық салынатын өзге кірістерге де қолдануды көздейді, алайда дивидендтер үшін бөлек есептеу тәртібі ұсынылады. Ұсынылған тәсілге сәйкес салық агенті ЖТС-ты осы салық агентінен алынатын жеке тұлғаның барлық салық салынатын кірістерінің жалпы сомасы негізінде күнтізбелік жылдың басынан бастап өспелі қорытындымен есептейтін болады. Осылайша, салық әрбір кіріс түрі бойынша бөлек емес, олардың жиынтық сомасын ескере отырып есептеледі. Дивидендтер бұл есепке енгізілмейді.

 

Салық салынатын кірісті айқындаудың бірыңғай тәртібі

Жоба Салық кодексінің 439-бабына да өзгерістер енгізуді және дивидендтерді қоспағанда, төлем көзінен салық салынатын кірісті айқындаудың бірыңғай реттілігін қалыптастыруды көздейді. Есептеу кезінде салық кезеңінде есептелген және төлем көзінен салық салынатын кірістердің жалпы сомасы ескерілмек. Одан кейін бұл сомадан Салық кодексінің 400-бабының 1-тармағына сәйкес азайтылуға жататын кірістер, әлеуметтік төлемдер бойынша салықтық шегерім, базалық салықтық шегерім және әлеуметтік салықтық шегерімдер бірізді түрде шегеріледі. Жекелеген шегерімдерді қолдану құқығы Салық кодексінің 437-бабын ескере отырып айқындалатын болады. Мысалы, егер қызметкерге бір айда 500 000 теңге жалақы және азаматтық-құқықтық сипаттағы шарт бойынша 200 000 теңге сыйақы есептелсе, салық агенті алдымен 700 000 теңге көлеміндегі жиынтық кірісті айқындайды. Осыдан кейін жалпы сомаға көзделген азайтулар мен салықтық шегерімдер бірізді түрде қолданылады. Бұл жағдайда базалық салықтық шегерім жиынтық кіріске бір рет қолданылады.

 

ЖТС–ты күнтізбелік жылдың басынан бастап есептеу

Салық кодексінің 441-бабының ұсынылып отырған редакциясына сәйкес салық агенті жеке тұлғаның жалпы салық салынатын кірісін күнтізбелік жылдың басынан ағымдағы салық кезеңін қоса алғанға дейін айқындайтын болады. Белгіленген шек шегіндегі кіріске және шектен асатын сомаға Салық кодексінің 363-бабы 1) тармақшасында көзделген тиісті мөлшерлемелер қолданылады. Алынған сомадан ағымдағы жылдың алдыңғы салық кезеңдері үшін бұрын есептелген ЖТС шегеріледі. Есепке жеке тұлға сол бір салық агентінен алуға тиіс кірістер енгізіледі.

 

Дивидендтер бойынша ЖТС есептеудің жеке тәртібі

Дивидендтер үшін жоба салық салынатын соманы айқындаудың жеке тәртібін көздейді. Ұсынылып отырған өзгерістерге сәйкес салық кезеңінде есептелген дивидендтерден Салық кодексінің 436-бабы 13) тармақшасына сәйкес азайтылуға жататын кірістер және әлеуметтік салықтық шегерімдер шегеріледі. Дивидендтер бойынша ЖТС есептеу үшін Салық кодексінің 363-бабы 3) тармақшасында көзделген мөлшерлемелер қолданылатын бөлек формула ұсынылады. Осындай нақтылаулар жеке тұлға салықты өз бетінше есептейтін дивидендтерге салық салу тәртібіне де енгізілуі ұсынылады.

 

Базалық салықтық шегерімді қолдану

Жоба салық агенті базалық салықтық шегерімді қолдана алатын кіріс түрлерін нақтылайды. Салық кодексінің 437-бабына енгізілетін ұсынылып отырған өзгерістерге сәйкес мұндай шегерім қызметкердің салық салынатын кірісін, сондай-ақ тауарларды, жұмыстарды және қызметтерді өткізуден алынатын салық салынатын кірісті, яғни азаматтық-құқықтық сипаттағы шарттар бойынша кірістерді айқындау кезінде қолданылатын болады. Төлем көзінен салық салынатын өзге кіріс түрлеріне базалық салықтық шегерім қолданылмайды.

 

Бірнеше салық агентінде әлеуметтік салықтық шегерімді қолдану

Тағы бір ұсынылып отырған өзгеріс әлеуметтік салықтық шегерімді бірнеше салық агентінде қолдану мүмкіндігіне қатысты. Ол үшін жеке тұлға тиісті өтініш беріп, әрбір салық агенті қолдануға тиіс шегерім сомасын көрсетуі қажет болады. Бұл ретте барлық салық агенттері қолданған әлеуметтік салықтық шегерімнің жалпы сомасы Салық кодексінің 404-бабының 1-тармағында тиісті санат үшін белгіленген шектен аспауға тиіс.

 

Пайдаланылмаған салықтық шегерімдерді ауыстыру

Жоба базалық және әлеуметтік салықтық шегерімдер үшін әртүрлі қағидаларды көздейді. Пайдаланылмаған әлеуметтік салықтық шегерім сомасын күнтізбелік жыл шегінде кейінгі салық кезеңдеріне ауыстыруға және салық салынатын кіріс есебінен өтеуге мүмкіндік беріледі. Базалық салықтық шегерім үшін мұндай ауыстыру көзделмейді. Тиісті салық кезеңіндегі базалық шегерімнің артық сомасы келесі кезеңдерге ауыстырылмайды және нөлге тең деп танылады.

 

Әлеуметтік салықтық шегерімге кеш жүгіну

Ұсынылып отырған түзетулер ЖТС ұсталып қойғаннан кейін де әлеуметтік салықтық шегерімге жүгіну мүмкіндігін қарастырады. Егер салық агенті жеке тұлғаның кеш өтініш беруіне байланысты шегерімді қолданбаған болса, өтініш пен растайтын құжаттарды кіріс есептелген жылы немесе келесі күнтізбелік жылы ұсынуға болады. Құжаттар тиісті кірістен ЖТС есептеген салық агентіне берілуі тиіс. Белгіленген талаптар сақталған жағдайда салық агенті салық салынатын кірісті қайта есептейді. Мысалы, егер кіріс 2027 жылы есептеліп, ал әлеуметтік салықтық шегерімге өтініш ЖТС есептелгеннен кейін берілсе, жеке тұлға құжаттарды тиісті салық агентіне 2027 немесе 2028 жыл ішінде ұсына алады. Шегерім кіріс есептелген жылға қатысты негіздер болған жағдайда қолданылады.

 

Директорлар кеңесі мүшелерінің кірістеріне салық салу

Жоба директорлар кеңесі мүшесінің немесе заңды тұлғаның жоғары басқару органы болып табылмайтын өзге басқару органы мүшесінің кірісін кірістің жеке түрі ретінде айқындауды ұсынады. Осы мақсатта директорлар кеңесі мүшесін «қызметкер» ұғымынан алып тастау және Салық кодексіне 396-1 және 427-1 жеке баптарын енгізу көзделеді. Салық салу тәртібі кірісті кім төлейтініне байланысты болады. Егер кірісті салық агенті төлесе, ЖТС Салық кодексінің 441-бабының жалпы қағидалары бойынша төлем көзінен ұсталады, бұл ретте базалық салықтық шегерім қолданылмайды. Егер кіріс салық агенті болып табылмайтын тұлғадан алынса, жеке тұлға Салық кодексінің 405-бабына сәйкес салықты өз бетінше есептейді. Егер кірісті заңды тұлға — салық агенті есептесе, оның мөлшері басқару органдарының шешімдері негізінде есептелген және бухгалтерлік есепте шығыстар ретінде танылған сома бойынша айқындалады. Тиісті негіздер болған жағдайда директорлар кеңесі мүшелерінің кірістеріне Салық кодексінің 404-бабында белгіленген шектеулерді ескере отырып әлеуметтік салықтық шегерімдер қолданылуы мүмкін.

 

Жеке кәсіпкерлерге қатысты нақтылаулар

Түзетулер жалпыға бірдей белгіленген салық салу режимін қолданатын жеке кәсіпкерлердің салық салынатын кірісін айқындау тәртібіне де қатысты. Салық кодексінің 411-бабы 2-тармағының ұсынылып отырған редакциясына сәйкес 400-баптың 1-тармағында көзделген кірістер жеке кәсіпкердің жалпы кіріс сомасына енгізілген жағдайда ғана салық салынатын кірісті азайтады. Сондай-ақ жеке тұлға салықты өз бетінше есептейтін кірістің салық салынатын сомасын айқындау кезінде тек оң мән ескерілетіні белгіленбек.

 

Ұсынылып отырған өзгерістер салық агенттері үшін нені білдіреді

Ұсынылып отырған түзетулер ЖТС есептеу және салықтық шегерімдерді қолдану тәсілін өзгертеді. Салық агенттері бір салық агентінен алынатын жеке тұлғаның жиынтық салық салынатын кірістерін күнтізбелік жылдың басынан бастап өспелі қорытындымен есепке алуы, сондай-ақ базалық және әлеуметтік салықтық шегерімдерді қолданудың жеке қағидаларын сақтауы қажет болады. Азаматтық-құқықтық сипаттағы шарттар бойынша кірістер, дивидендтер, жеке тұлғалардың әлеуметтік салықтық шегерімдерге өтініштері және директорлар кеңесі мүшелерінің кірістері ерекше назарды талап етеді. Сонымен бірге қазіргі кезеңде сөз әлі де талқылаудағы заңнамалық өзгерістер жобасы туралы болып отыр. ЖТС есептеудің, салықтық шегерімдерді қолданудың түпкілікті тәртібі және тиісті ережелердің күшіне ену мерзімдері заңның қабылданған соңғы редакциясына байланысты болады.

 

FChain компаниясының бухгалтерлік, салықтық, кадрлық және құқықтық қызметтері

ЖТС есептеу қағидаларындағы өзгерістер жеке тұлғалардың кірістерін есептеуге, салықтық шегерімдерді қолдануға және компаниялардың салық агенті ретіндегі міндеттерін орындауына тікелей әсер етеді. FChain Қазақстандағы бизнеске кәсіби бухгалтерлік, салықтық, кадрлық және құқықтық сүйемелдеу көрсетеді.

• Бухгалтерлік және салықтық есеп — компанияның бухгалтерлік және салықтық есебін жүргізу, соның ішінде жеке тұлғалардың кірістері мен оларға байланысты салық міндеттемелерін есепке алу.
• Қазақстандағы жалақы — жалақыны, ЖТС-ты және қызметкерлерге төленетін төлемдерге байланысты міндетті төлемдерді есептеу.
• Кадрлық қызметтер — еңбек қатынастарына және қызметкерлерді ресімдеуге байланысты кадрлық үдерістер мен құжаттаманы жүргізу.
• Аутстаффинг — ұсынылатын қызмет көрсету форматы шеңберінде қызметкерлерді еңбек қатынастарына ресімдеу және сүйемелдеу.
• Кәсіпкерлерге құқықтық қолдау — Қазақстан заңнамасы бойынша консультациялар және қолданыстағы талаптарды ескере отырып компания қызметін құқықтық сүйемелдеу.
• Келісім-шарттарды жасау — шарттық құжаттаманы, оның ішінде жеке тұлғаларды тартуға байланысты шарттарды дайындау және құқықтық сүйемелдеу.

FChain компаниясының кешенді сүйемелдеуі бизнеске бухгалтерлік, салықтық және кадрлық үдерістерді жүйелі түрде ұйымдастыруға және салық агентінің міндеттерін орындау кезінде заңнамадағы өзгерістерді ескеруге мүмкіндік береді.

 

2026 жылы Қазақстандағы бейрезиденттер үшін ЖТС-тың жаңа мөлшерлемелері

Дайындаған: Анель Космаганбетова

Директордың ассистенті

FChain Қазақстан

  📩almaty@f-chain.com
WhatsApp: +7 771 214 1820