Қазақстандағы шот-фактураларға қойылатын жаңа талаптар - FCHAIN

Қазақстандағы шот–фактураларға қойылатын жаңа талаптар

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстанда шот-фактура жазып беруге міндетті салық төлеушілердің аясы кеңейді. Бұл міндет тек қосылған құн салығын төлеуші ретінде тіркелген тұлғаларға ғана емес, қосылған құн салығын төлемейтін салық төлеушілердің жекелеген санаттарына да қолданылады. Тиісті ережелер Қазақстан Республикасының жаңа Салық кодексінде көзделген. Шот-фактура жазып беруге міндетті тұлғалардың толық тізбесі Салық кодексінің 207-бабында белгіленген, ал қосылған құн салығын төлемейтін тұлғалардың шот-фактура жазып беруінің жекелеген жағдайлары 208 және 209-баптарда қарастырылған. Сонымен қатар заңнамада шот-фактура жазып беру талап етілмейтін жағдайлар да көзделген. Олардың қатарына есеп айырысудың жекелеген тәсілдері мен өткізу түрлері жатады. Алайда заңнамада белгіленген жағдайларда сатып алушы 15 күнтізбелік күн ішінде шот-фактураны талап етуге құқылы, ал өнім беруші оны жазып беруге міндетті. Сондықтан қосылған құн салығын төлеуші ретінде тіркелмеу өздігінен шот-фактура жазып беру міндетінен босатпайды. Құжатты рәсімдеу қажеттілігі салық төлеушінің санатына, қызметінің сипатына және нақты операцияға байланысты айқындалады.

 

Шот-фактураны кімдер жазып беруге міндетті

Салық кодексінде шот-фактура жазып беру міндеті туындайтын салық төлеушілердің екі негізгі тобы қарастырылған. Бірінші топқа қосылған құн салығын төлеуші ретінде тіркелген тұлғалар жатады. Олар құжаттарды Салық кодексінің 50-тарауында белгіленген жалпы қағидаларға сәйкес рәсімдейді. Екінші топқа қосылған құн салығын төлемейтін, бірақ Салық кодексінің 208 және 209-баптарында тікелей көзделген жағдайларда шот-фактура жазып беруге міндетті салық төлеушілер кіреді. Құжатты рәсімдеу міндетін айқындау кезінде компанияның салықтық мәртебесін ғана емес, оның нақты жүзеге асыратын операцияларын да ескеру қажет. Атап айтқанда, комиссионерлерге, экспедиторларға, кеден ісі саласындағы қызметті жүзеге асыратын тұлғаларға, жүктерді халықаралық тасымалдау қызметтерін көрсететін салық төлеушілерге, сондай-ақ импортталған тауарларды және «Виртуалды қойма» модулінде есепке алынған тауарларды өткізуге қатысты жекелеген талаптар көзделген. Бұл міндет оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимін қолданатын салық төлеушілерге және Салық кодексінде белгіленген өзге де бірқатар санаттарға қолданылады. Сондықтан салық төлеуші немесе ол жүзеге асыратын операция заңнамада көзделген жағдайларға жататын болса, қосылған құн салығын төлеуші ретінде тіркелмеу шот-фактура жазып беру міндетін жоққа шығармайды.

 

Қосылған құн салығын төлемейтін тұлғалар қандай жағдайларда шот-фактура жазып береді

Қосылған құн салығын төлемейтін тұлғаларға шот-фактура жазып беру міндеті қолданылатын жағдайлардың тізбесі әртүрлі қызмет түрлері мен операцияларды қамтиды. Атап айтқанда, шот-фактураны мына тұлғалар жазып беруге міндетті:

1. комиссионерлер — Салық кодексінің 495-бабында көзделген жағдайларда;
2. экспедиторлар — Салық кодексінің 494-бабында белгіленген жағдайларда;
3. мемлекеттік материалдық резерв саласындағы уәкілетті органның ведомствосы — мемлекеттік резервтен тауарлар шығарылған кезде;
4. жүктерді халықаралық тасымалдау қызметтерін көрсететін салық төлеушілер;
5. сәйкестікті растау жөніндегі қызметті жүзеге асыру үшін аккредиттелген заңды тұлғалар;
6. кеден ісі саласындағы қызметті жүзеге асыратын салық төлеушілер, оның ішінде кеден өкілдері мен кеден тасымалдаушылары, уақытша сақтау қоймалары мен кеден қоймаларының иелері, сондай-ақ уәкілетті экономикалық операторлар;
7. оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимін қолданатын салық төлеушілер;
8. ратификацияланған халықаралық шарттар шеңберінде өткізу операцияларын жүзеге асыратын салық төлеушілер;
9. импортталған тауарларды өткізетін салық төлеушілер;
10. «Виртуалды қойма» модулінде есепке алынған тауарларды өткізетін салық төлеушілер;
11. медициналық қызметтер көрсететін, дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды өткізетін салық төлеушілер;
12. адвокаттық кеңселер — өздері жасасқан шарттар негізінде адвокат көрсеткен заң көмегіне қатысты.

Бұл тізбе шот-фактура жазып беру міндеті тек қосылған құн салығын төлеуші мәртебесінің болуына байланысты айқындалмайтынын көрсетеді. Жекелеген жағдайларда салық төлеушінің қызмет түрі, тауарларды немесе қызметтерді өткізу ерекшеліктері және қолданылатын салық режимі де ескеріледі.

 

Шот-фактураны қандай жағдайларда жазып бермеуге болады

Салық кодексінде шот-фактураны рәсімдеу талап етілмейтін жағдайлар да қарастырылған. Оларға, атап айтқанда, бақылау-касса машинасының чегін бере отырып жүргізілетін жекелеген есеп айырысулар, төлем терминалдары арқылы төлем жасау, арнаулы мобильді қосымшаның чегін беру, сондай-ақ электрондық ақшамен есеп айырысу жатады. Сондай-ақ тауарларды, жұмыстарды немесе қызметтерді жеке тұлғаларға жеке тұтыну мақсатында және микрокәсіпкерлік субъектілеріне өткізу кезінде, теміржол немесе әуе көлігімен жүру билет арқылы рәсімделген жағдайда және жекелеген қаржылық операцияларды жүзеге асыру кезінде шот-фактура жазып берілмеуі мүмкін. Сонымен бірге құжатты жазып бермеуге негіздің болуы барлық жағдайда бұл мәселе бойынша қосымша міндет туындамайтынын білдірмейді. Сатып алушы 15 күнтізбелік күн ішінде шот-фактураны талап етуге құқылы, содан кейін өнім беруші құжатты жазып беруге міндетті. Сондықтан компаниялар заңнамада көзделген ерекшеліктермен қатар сатып алушыдан тиісті талаптың түсу мүмкіндігін де ескеруі қажет. Жеке мүлікті өткізуге қатысты бөлек қағида белгіленген: жеке тұлға, оның ішінде дара кәсіпкер, жеке мүлкін өткізген кезде шот-фактура жазып бермейді.

 

2026 жылдан бастап не өзгерді

Негізгі өзгеріс 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап шот-фактура жазып беру міндеті қолданылатын тұлғалар аясының кеңеюіне байланысты. Осыған орай компаниялар мен кәсіпкерлер бұл міндетті жаңа Салық кодексінің ережелерін және өз операцияларының ерекшеліктерін ескере отырып айқындауы қажет. Бұл әсіресе қосылған құн салығын төлемейтін тұлғалар үшін өзекті, өйткені мұндай мәртебенің өзі енді шот-фактура талап етілмейді деген қорытынды жасауға негіз болмайды. Заңнамада көзделген жағдайларда құжат қосылған құн салығын төлеуші ретінде тіркелмегеніне қарамастан рәсімделуге тиіс. Бизнес үшін өз санатын және шот-фактура жазып беру міндеті туындайтын операцияларды дұрыс айқындау маңызды. Бұл импортталған тауарлармен жұмыс істейтін, «Виртуалды қойма» модулін пайдаланатын, оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимін қолданатын немесе Салық кодексінде тікелей көрсетілген жекелеген қызмет түрлерін жүзеге асыратын компанияларға да қатысты.

 

Бизнес нені ескеруі қажет

Жаңа талаптар операциялар мен бастапқы құжаттарды рәсімдеуге мұқият қарауды талап етеді. Компаниялар нақты операцияның шот-фактураны міндетті түрде жазып беру жағдайларына жататынын немесе, керісінше, заңнамада көзделген ерекшелікке сәйкес келетінін ескеруі қажет. Компания қосылған құн салығын төлеуші болмаса да, қызметінің сипатына немесе жүзеге асыратын операциясына байланысты белгіленген тізбеге кіретін жағдайларға ерекше назар аудару қажет. Атап айтқанда, тиісті міндет импортталған тауарлармен, «Виртуалды қойма» модулінде есепке алынған тауарлармен жасалатын жекелеген операцияларға, сондай-ақ Салық кодексінде тікелей көрсетілген салық төлеушілердің бірқатар санаттарына қатысты көзделген. Бұдан бөлек, ерекшеліктерді қолдану кезінде сатып алушының 15 күнтізбелік күн ішінде шот-фактура жазып беруді талап ету құқығын ескеру қажет. Мұндай жағдайда өнім беруші құжатты рәсімдеуге міндетті. 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап шот-фактура жазып беруге міндетті тұлғалардың аясы кеңейгендіктен, қосылған құн салығын төлемейтін тұлғалар да өздеріне қатысты құжатты рәсімдеу жағдайларын ескеруі тиіс. Бухгалтерлік және салықтық есепті ұйымдастыру кезінде шот-фактураларды жазып беру тәртібін компания нақты жүзеге асыратын операциялармен және 2026 жылдан бастап қолданылатын талаптармен сәйкестендіру маңызды.

 

FChain компаниясының бухгалтерлік және құқықтық сүйемелдеу қызметтері

Шот-фактураларды жазып беру тәртібіндегі өзгерістер шаруашылық операцияларды бухгалтерлік рәсімдеуге тікелей қатысты. Компаниялар үшін есепті дұрыс ұйымдастыру және тиісті құжаттарды қандай жағдайларда рәсімдеу міндеті туындайтынын айқындау маңызды. Осы бағыттар бойынша FChain келесі қызметтерді ұсынады:

• Бухгалтерлік есепті қалпына келтіру — есепте олқылықтар, қателер немесе бұзушылықтар болған жағдайда есептік деректер мен бухгалтерлік құжаттаманы қалпына келтіру.
• Бизнесті заңгерлік сүйемелдеу — компаниялардың ағымдағы қызметінде Қазақстан заңнамасының талаптарын қолдану мәселелері бойынша кеңес беру және құқықтық қолдау көрсету.
• Құқықтық аудит — ықтимал сәйкессіздіктер мен құқықтық тәуекелдерді анықтау мақсатында компанияның құжаттары мен қызметінің құқықтық аспектілерін тексеру.
• Кәсіпкерлерге құқықтық қолдау — Қазақстандағы фармацевтика саласы компанияларының қызмет ерекшеліктерін ескере отырып құқықтық қолдау көрсету.

Шот-фактураларды дұрыс рәсімдеу компанияның бухгалтерлік және салықтық есебін жүйелі ұйымдастырудың бір бөлігі болып табылады. FChain компанияларға есеп жүргізу және шаруашылық операцияларды дұрыс құжаттау мәселелері бойынша бухгалтерлік және құқықтық сүйемелдеу көрсетеді.

 

Қазақстандағы шағын бизнесті қолдаудың жаңа қағидалары

Дайындаған: Анель Космаганбетова

Директордың ассистенті

FChain Қазақстан

 📩almaty@f-chain.com
WhatsApp: +7 771 214 1820