Қазақстандағы қызметкерлерді жазатайым оқиғалардан сақтандыру - FCHAIN

Қазақстандағы қызметкерлерді жазатайым оқиғалардан сақтандыру

Қызметкерлерді жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру — Қазақстандағы жұмыс берушінің міндеттерінің бірі. Бұл талап заңды тұлғаларға да, жеке кәсіпкерлерге де қолданылады, ал сақтандыруға әкімшілік персоналды қоса алғанда барлық қызметкерлер жатады. Жұмыс беруші үшін сақтандыру шартын уақтылы жасасу, сақтандыру сомасын дұрыс айқындау және заңнамада белгіленген мерзімдерді сақтау маңызды. Міндетті шарттың болмауы әкімшілік жауапкершілікке әкелуі мүмкін: 2026 жылы ірі бизнес үшін айыппұл мөлшері 4 325 000 теңгеге дейін жетеді.

 

Жұмыс беруші қызметкерлерді қандай жағдайлардан сақтандыруға міндетті

Жұмыс берушінің қызметкерлерді еңбек міндеттерін орындау кезінде жазатайым оқиғалардан сақтандыру міндеті Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 182-бабы 2-тармағының 14) тармақшасында бекітілген. Жұмыс беруші сондай-ақ жасалған шарт туралы мәліметтерді еңбек жөніндегі уәкілетті мемлекеттік органға жібереді. Міндетті сақтандыру объектісі — жазатайым оқиға салдарынан өміріне немесе денсаулығына зиян келтірілген, соның нәтижесінде кәсіптік еңбекке қабілеттілігінен айырылу дәрежесі белгіленген не қайтыс болған қызметкердің мүліктік мүддесі. Сақтандыру жағдайы деп еңбек міндеттерін орындау кезінде зиянды немесе қауіпті өндірістік фактордың әсеріне байланысты болған оқиға танылады. Оның салдары өндірістік жарақат, денсаулықтың кенеттен нашарлауы немесе қызметкердің улануы болуы мүмкін, егер олар кәсіптік еңбекке қабілеттілігін жоғалтуға, кәсіптік ауруға немесе өлімге әкелсе.

 

Сақтандыру шартын кім жасасуға міндетті

Сақтанушы ретінде жұмыс беруші әрекет етеді. Шарт жасасу міндеті заңды тұлғаларға да, жеке кәсіпкерлерге де қолданылады. Бұл ретте әкімшілік персоналды қоса алғанда барлық қызметкерлер сақтандырылуға жатады. Мемлекеттік мекемелердің қызметкерлері үшін ерекшелік көзделген: оларды сақтандыруға Қазақстан Республикасының «Қызметкерді еңбек (қызметтік) міндеттерін атқарған кезде жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру туралы» Заңының нормалары қолданылмайды. Жұмыс берушіде қызметкерлерді ерікті сақтандыру шартының болуы міндетті сақтандыру шартын жасасу міндетін жоймайды.

 

Шартты қандай мерзімде жасасу қажет

Қызметін бастаған жұмыс беруші сақтандырушы компаниямен шартты қызмет басталған айдан кейінгі айдың алғашқы онкүндігі ішінде жасасуға тиіс. Шарт күшіне енген күннен бастап 12 айға жасалады. Егер осы кезеңде сақтандыру жағдайы орын алса, шарттың қолданылуы тоқтатылмайды — сақтандыру қорғанысы белгіленген мерзімнің соңына дейін сақталады. Егер жұмыс беруші 12 айдан аз уақыт қызмет атқарса, шарт сол қызмет мерзіміне жасалады. Шағын және орта кәсіпкерлік субъектілері мемлекеттік тіркеу кезінде шарт жасасуға өтінішті электрондық үкіметтің веб-порталы арқылы электрондық түрде бере алады.

 

Қызметкерлерді сақтандыру құны қалай есептеледі

Сақтандыру сомасы шартпен айқындалады, бірақ ол шарт жасалған сәттегі барлық қызметкерлердің жылдық еңбекақы қорынан төмен болмауға тиіс. Жылдық еңбекақы қорын есептеу кезінде әрбір қызметкердің айлық табысы 12 айға есептегенде 10 ең төменгі жалақы мөлшерінен аспайтын көлемде ескеріледі. Сақтандыру сыйлықақысының мөлшері сақтандыру сомасын сақтандыру тарифіне көбейту арқылы есептеледі. Тариф тиісті экономикалық қызмет түрі үшін белгіленген кәсіптік тәуекел сыныбына байланысты. Ол кәсіптік тәуекелдің бірінші сыныбы үшін 0,12%-дан 22-сынып үшін 2,96%-ға дейінгі аралықта болады. Егер есептелген сақтандыру сыйлықақысы бір ең төменгі жалақыдан аз болса, оның мөлшері бір ең төменгі жалақы деңгейінде белгіленеді, ал сақтандыру сомасы соған сәйкес ұлғайтылады.

 

Сақтандыру жағдайы болған кезде қызметкер не алады

Өтемақы төлеу тәртібі қызметкердің кәсіптік еңбекке қабілеттілігінен айырылу дәрежесіне байланысты. Егер ол 5%-дан 29%-ға дейінгі аралықта болса, зиянды еңбек заңнамасына сәйкес жұмыс беруші өтейді. Кәсіптік еңбекке қабілеттіліктен айырылу дәрежесі 30%-дан 100%-ға дейін болған жағдайда ай сайынғы сақтандыру төлемдерін сақтандырушы жүзеге асырады. Денсаулыққа келтірілген зиян салдарынан туындаған қосымша шығыстар еңбекке қабілеттіліктен айырылудың белгіленген дәрежесіне қарай 500-ден 1 000 айлық есептік көрсеткішке дейінгі шекте өтеледі. Қызметкер қайтыс болған жағдайда сақтандырушы жерлеуді ұйымдастырған тұлғаға 100 айлық есептік көрсеткіш мөлшеріндегі шығынды өтейді. 2026 жылы бұл сома 432 500 теңгені құрайды.

 

Шарт болмаған жағдайда қандай айыппұлдар көзделген

Қызметкерлерді міндетті сақтандыру шартының болмауы үшін жауапкершілік Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 230-бабының 2-тармағында көзделген. 2026 жылы жеке тұлғалар үшін айыппұл 10 айлық есептік көрсеткішті немесе 43 250 теңгені құрайды. Шағын кәсіпкерлік субъектілері, коммерциялық емес ұйымдар, лауазымды тұлғалар, жеке нотариустар және жеке сот орындаушылары үшін айыппұл мөлшері 160 айлық есептік көрсеткіш немесе 692 000 теңге болады. Орта кәсіпкерлік субъектілері 400 айлық есептік көрсеткіш немесе 1 730 000 теңге мөлшерінде айыппұл төлейді. Ірі кәсіпкерлік субъектілері үшін айыппұл 1 000 айлық есептік көрсеткішті немесе 4 325 000 теңгені құрайды. 2024 жылғы 1 қаңтардан бастап жұмыс берушілердің міндетті сақтандыру шарттарын жасасуын бақылауды жергілікті еңбек инспекциясы органы жүзеге асырады. Сондықтан жұмыс беруші қолданыстағы шарттың бар-жоғын бақылап, белгіленген талаптарды уақтылы орындауы қажет.

 

2026 жылы жұмыс беруші нені ескеруі керек

Жалдамалы қызметкерлері бар компаниялар мен жеке кәсіпкерлер міндетті сақтандыру шартының қолданылу мерзімін және оның уақтылы жасалуын бақылауы қажет. Сақтандыру әкімшілік қызметкерлерді қоса алғанда бүкіл персоналды қамтуы тиіс. Шарт жасасу кезінде жылдық еңбекақы қорын және экономикалық қызмет түрі бойынша кәсіптік тәуекел сыныбын ескеру қажет. Бұл ретте ерікті сақтандыру міндетті шартты алмастырмайды. Жұмыс беруші сақтандыру жағдайы туындаған кезде міндеттердің бөлінуін де ескеруі керек: кәсіптік еңбекке қабілеттіліктен айырылу дәрежесі 5%-дан 29%-ға дейін болған жағдайда зиянды жұмыс беруші өтейді, ал 30%-дан 100%-ға дейін болған кезде ай сайынғы төлемдерді сақтандырушы жүзеге асырады.

 

FChain: жұмыс берушілерге кәсіби қолдау

Қызметкерлерді міндетті сақтандыру жұмыс берушінің кадрлық, есеп айырысу және заңдық міндеттерінің кең ауқымының бір бөлігі болып табылады. FChain компанияларға персоналмен жұмысты ұйымдастыруға көмектеседі және Қазақстанда қызмет жүргізуге байланысты мәселелер бойынша бизнесті сүйемелдейді. Компанияның міндеттеріне қарай FChain мамандары мынадай қызметтерді көрсете алады:

• Ресми жұмыс беруші қызметтері — қызметкерлерді ресми жұмыс беруші үлгісі арқылы жұмысқа қабылдау мен олардың жұмысын сүйемелдеу. Бұл қызмет компанияларға еңбек қатынастарын және оларға байланысты кадрлық үдерістерді ұйымдастыруға көмектеседі.
• Персоналды іріктеу — компанияның талаптарына, міндеттеріне және кадрлық қажеттіліктеріне сәйкес мамандарды іздеу және іріктеу.
• Кадрлық үдерістер аудиті — компанияның кадрлық құжаттамасы мен үдерістерін талдау, олардың ағымдағы жағдайын бағалау және қосымша назар аударуды қажет ететін мәселелерді анықтау.
• Жалақыны есептеу қызметтері — жалақыны есептеуді және оған байланысты тұрақты үдерістерді ұйымдастыру және сүйемелдеу. Бұл қызмет қызметкерлермен есеп айырысуды және еңбекақы туралы деректермен жұмысты жүйелеуге көмектеседі.
• Бизнеске заңдық қолдау — компанияның ағымдағы қызметін құқықтық сүйемелдеу және бизнес жүргізу барысында туындайтын, соның ішінде жұмыс берушінің міндеттері мен еңбек қатынастарына байланысты мәселелер бойынша көмек көрсету.
• Бухгалтерлік есепті қалпына келтіру — бухгалтерлік есептегі қателер мен сәйкессіздіктерді анықтау және түзету, жетіспейтін деректерді қалпына келтіру, сондай-ақ есеп жүргізуді қолданыстағы талаптарға сәйкес ретке келтіру.
• Егер компанияңызға кадрлық үдерістерді тексеру, жалақыны есептеуді ұйымдастыру немесе жұмыс берушінің міндеттеріне байланысты мәселелер бойынша заңдық сүйемелдеу қажет болса, FChain мамандары бизнес міндеттерін ескере отырып, қолдаудың қолайлы форматын таңдауға көмектеседі.

 

Бейрезидентке берілетін аванс: салықтық міндеттемелер

Дайындаған: Анель Космаганбетова

Директордың ассистенті

FChain Қазақстан

 📩almaty@f-chain.com
WhatsApp: +7 771 214 1820